Samuel Józef Razyc-Różycki urodził się 19 czerwca 1781 r., w Zagórzycach, parafia Młodzawy. Syn Michała, podstolego czernichowskiego i Anny Wołk-Łaniewskiej. Od 1802 roku, studiował w Krakowie na kierunku prawniczym.
W 1807 zaczął wojenną przygodę w szeregach armii Księstwa Warszawskiego. A także w kampaniach napoleońskich od 1807 do 1813 roku. W 1806 służył pod generałem Męcińskim. Brał udział w wojnie pruskiej, jako zastępca szefa sztabu pierwszej dywizji generała Haukego i gen. Grabowskiego. Jesienią 1809 stacjonował ze swym batalionem w Miechowie.
Walczył w głównych bitwach: pod Słupskiem, Smoleńskiem, Lipskiem, Woronowem (ranny), Gdańskiem, Możajskiem-Borodino. Towarzyszył w wyprawie wojennej księcia Józefa Poniatowskiego i generała Sokolnickiego, będąc adiutantem. Przez dwa lata był więziony. Od 1815 roku jest w armii Królestwa Polskiego.
Jako podpułkownik, dowodzi słynnym 9 pułkiem piechoty liniowej. Pierwotnie ta formacja miała nazwę 1 Pułk Województwa Krakowskiego, składający się z rekrutów z okolicznych miasteczek i wiosek. Z niego, 5 żołnierzy otrzymało złote krzyże Orderu Virtuti Militari.
Samuel Różycki, 9 pułk piechoty liniowej (fot. pl.pinterest.com)
Po roku składa dymisję i gospodaruje w majątku Żurawniki koło Pińczowa. W tym czasie jest komisarzem wydziału wojennego komisji województwa krakowskiego i obwodu stopnickiego. Jako generał brygady jest dowódcą wojskowym województwa krakowskiego, sandomierskiego i kaliskiego.
Działał w masonerii, Wolnomularstwie Narodowym i Towarzystwie Patriotycznym. W tych organizacjach o charakterze spiskowym, kierował się kwestiami patriotycznymi. Gdy wybucha powstanie listopadowe (1830), walczy pod Kockiem, Drohiczynem, Łagowem i Skalbmierzem (24 wrzesień). Po upadku powstania, udaje się jako emigrant do Francji. Przyjaźni się tam księciem Adamem Czartoryskim - założycielem Hotelu Lambert. Na rok przed śmiercią, przebywał w szwajcarskiej Bernie. Zmarł 2 marca 1834 i tam został pochowany.
Wyróżniony został: Złotym Krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem kawalerskim Legii Honorowej, Orderem Świętego Stanisława III klasy.
litografia, akwarela Piotr WYSZKOWSKI (XIX w. Kraków), Generał Samuel Różycki. XIX (fot. onebid.pl/de)
Żonaty był z Emilią Teklą Szaster, miał trzy córki. Helenę-Karolinę, Julię-Teklę i Annę-Barbarę (więzioną za działalność spiskową). Jest autorem kilku rękopisów o charakterze autobiograficznym. Oraz tego najważniejszego dzieła: "Zdanie sprawy narodowi z czynności w roku 1831".
Marcin Szwaja
ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
Samuel Różycki; PSB
Stanisław M. Przybyszewski; Ziemianie, pałace, dworki i dworki nad Nidzicą i Szreniawą; Kazimierza Wielka 2007
w nagłówku i stopce portalu wykorzystano zdjęcia autorstwa Damiana Króla - DZIĘKUJEMY!
w nagłówku panorama Koniuszy, natomiast w stopce głowice kolumn (wejście na teren kościoła w Proszowicach od strony rynku)
NA SKRÓTY
