facebook
Rzeczpospolita Partyzancka 1944 wykuta w granicie... 002
Loading

    Dzisiaj jest sobota, 20 października 2018 r.   (293 dzień roku) ; imieniny: Ireny, Kleopatry, Witalisa    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   wstęp   |   aktualności   | 
 artykuły, opracowania 
 |   wspomnienia   |   ludzie RP 1944   |   filmoteka   | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / RP 1944 / artykuły, opracowania / Rzeczpospolita Partyzancka 1944 wykuta w granicie... 002
O G Ł O S Z E N I A
patronaty IKP



Rzeczpospolita Partyzancka 1944 wykuta w granicie... 002

(fot. Andrzej Powidzki)

Tablica pamiątkowa poległych za wolność znajdująca się w kościele parafialnym w Proszowicach


Proszowice, 3-09-2018

     19 stycznia 1945 roku ostatni dowódca Armii Krajowej generał brygady Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek wydał rozkaz rozwiązania AK, zwracając się do żołnierzy słowami: ...dalszą swą pracę i działalność prowadźcie w duchu odzyskania pełnej niepodległości Państwa Polskiego. W tym działaniu każdy z Was musi być dla siebie dowódcą.

     Po rozwiązani Armii Krajowej i zakończeniu II wojny światowej żołnierzy AK znaleźli się w nowej sytuacji politycznej kraju, która nie sprzyjała ich życiu. Za wszelką cenę chciano ich zniszczyć i zapomnieć o ich bohaterstwie. Z konsekwencją odmawiano uznania dla ich heroicznego wysiłku, męstwa i ofiarnego poświęcenia.

     Rozpoczęto "nagonkę" na żołnierzy Armii Krajowej, nazywając ich wrogami Polski Ludowej, a Armię Krajową określano "zapluty karzeł reakcji". Nastąpiły aresztowania, zsyłki do ZSRR, sfingowane procesy kończące się karą śmierci czasem w drodze łaski zmienianą na długoletnie więzienie, powszechnie stosowano zwolnienia z pracy, a zmiana miejsca zamieszkania w celu ukrycia się była normą - tak była rzeczywistość powojenna akowców.

     Mimo to, w środowiskach byłych żołnierzy Armii Krajowej stopniowo, na początku bez wielkiego rozgłosu upamiętniało pamięć o działalności okupacyjnej AK. Były to spotkania we własnym gronie, porządkowano groby akowców, ekshumowano poległych w różnych miejscach i przenoszenie do kwater partyzanckich. W miarę łagodzenia kursu wobec Armii Krajowej zaczęto upamiętniać żołnierzy Armii Krajowej za pomocą tablic umieszczanych w kościołach, dając w te sposób świadectwo prawdzie o walkach żołnierzy Armii Krajowej. Tablice były fundowane najczęściej z własnych skromnych środków akowców.

Jedną z takich tablic ufundowaną w tym trudnym okresie możemy zobaczyć w kościele parafialnym w Proszowicach.

     W południowym przesionku kościoła parafialnego w Proszowicach, na ścianie po prawej stronie, jest umieszczona tablica pamiątkowa z inskrypcją w tytule: ŻOŁNIERZE ARMII KRAJOWEJ OBYWATELE ZIEMI PROSZOWSKIEJ ODDALI SWE ŻYCIE W WALCE O WOLNOŚĆ W LATACH 1939-45 i inskrypcją w podpisie: BOŻE ... PRZYJMIJ OFIARĘ ZA CAŁY NARÓD /II MACH.1.24/

Na tablicy umieszczone są symbolicznie tylko 22 nazwiska z wielu osób Ziemi Proszowskiej, które oddały swe życie walcząc o wolność i niepodległość Polski w latach 1939-1945.
  • Kazimierz Amrogowicz ps. Pik, żołnierz oddziału AK z Nowego Brzeska - poległ w obronie Nowego Brzeska 27 grudnia 1944 r., miał 27 lat;
  • Jerzy Biechoński ps. Kłos, pchor. z Proszowic, dowódca oddziału partyzanckiego AK - zginął w lesie sancygniowskim w czasie rozbrajania min 8 października 1944 r., miał 26 lat;
  • Rudolf Dziadosz ps. Zasaniec, żołnierz oddziału AK instruktor saper - zginął w lesie sancygniowskim w czasie rozbrajania min 8 października 1944 r., miał 42 lata;
  • Wanda Girtler ps. Ewa, łączniczka dowódcy 106 DP AK - rozstrzelana przez Rosjan pod Kościelcem 16 stycznia 1945 r., miała 24 lata;
  • Bogusław Kleszczyński ps. Jabłoński z Jakubowic, dowódca patrolu AK w batalionie "Kaliny" - poległ pod wsią Naramą 16 grudnia 1944 r., miał 21 lat;
  • Leopold Komnata ps. Liść, żołnierz oddziału AK - aresztowany i rozstrzelany przez Gestapo w więzieniu w Miechowie 30 czerwca 1943 r., miał 32 lata;
  • Bolesław Kozuba ps. Powój, żołnierz oddziału AK - aresztowany i rozstrzelany przez Gestapo w więzieniu w Miechowie 30 czerwca 1943 r., miał 36 lat;
  • Marian Kubacki ps. Żołądź, żołnierz oddziału AK - aresztowany i rozstrzelany przez Gestapo w więzieniu w Miechowie 30 czerwca 1943 r., miał 37 lat;
  • Ryszard Lodowski ps. Magiera, żołnierz oddziału AK - poległ pod Proszowicami 30 lipca 1944 r., miał 22 lata;
  • Jan Lubaszek ps. Vis, żołnierz plutonu BCh z Wierzbna - poległ pod Proszowicami 30 lipca 1944 r., miał 25 lat;
  • Władysław Marzec ps. Sosna, żołnierz oddziału AK - poległ 27 maja 1944 r., miał 23 lata;
  • Dionizy Nowak ps. Łoś z Proszowic, żołnierz oddziału partyzanckiego AK "Kłosa" - poległ pod Sancygniowem 26 sierpnia 1944 r., miał 29 lat;
  • Wacław Rodak ps. Szreniawa, żołnierz oddziału AK - poległ w walce z Niemcami 28 czerwca 1943 r., miał 28 lat;
  • Ireneusz Skrzypczyk ps. Ren, żołnierz oddziału AK - zginął w Krakowie 11 grudnia 1944 r., miał 25 lat. Przed akcją na konfidenta Gestapo został zatrzymany przez patrol niemiecki i w czasie ucieczki zastrzelony;
  • Piotr Sztajnert ps. Pestka, żołnierz oddziału AK - rozstrzelany przez Gestapo w więzieniu w Miechowie 30 czerwca 1943 r., miał 42 lata;
  • Bogdan Śmitkowski ps. Mat, żołnierz oddziału AK - zastrzelony w Miechowie podczas przesłuchania przez gestapo 5 czerwca 1944 r., miał 28 lat;
  • Ryszard Tochowicz ps. Ryś, żołnierz oddziału AK "Żelbet" z Luborzycy, jeden z najmłodszych dywersantów leśnych, po potyczce "Cichociemnych" w Łęgu (8.V.1944), zostaje schwytany więziony i torturowany - zginął 27 maja 1944 r., miał 17 lat;
  • Zdzisław Tomaszkiewicz ps. Tatar, żołnierz oddziału AK - aresztowany i rozstrzelany przez Gestapo w więzieniu w Miechowie 30 czerwca 1943 r., miał 25 lat;
  • Katarzyna Wilk, żona Stanisława Wilka ze wsi Wierzbno - rozstrzelana na własnym podwórku przez Gestapo 20 lutego 1943 r., miała 56 lat;
  • Mieczysław Wilk ps. Żurawik syn Stanisława i Katarzyny Wilk z wsi Wierzbno - rozstrzelany na własnym podwórku przez Gestapo 20 lutego 1943 r., miał 20 lat;
  • Stanisław Wilk ps. Peowiak, ojciec rodziny Wilków z Wierzbna - rozstrzelany 20 lutego 1943 r. wraz z całą rodziną na własnym podwórku przez Gestapo za udzielenie pomocy żywnościowej dla oddziałów leśnych żołnierzy AK przebywających w lasach sancygniowskich, miał 46 lat;
  • Eugeniusz Zawarczyński ps. Ryś, żołnierz oddziału AK, zginął w lesie sancygniowskim w czasie rozbrajania min 8 października 1944 r., miał 27 lat.
    Tablica jest wykonana z białego marmuru. Inicjatorem, projektantem i fundatorem była pani porucznik AK Dorota Franaszek (Girtler) ps. Stasia - łączniczka 106 DP AK, siostra kapitan AK Wandy Girtler ps. Ewa, również łączniczki 106 DP AK.

     Do ufundowania tablicy przyczynił się także: pan major AK Bohdan Thugutt ps. Beteha, były właściciel majątku w Nagorzanach, pan Józef Kleszczyński syn byłego właściciel majątku w Jakubowicach oraz państwo Sztajnertowie, byli mieszkańcy Proszowic.

     Odsłonięcia tablicy dokonał w 1975 roku dowódca 106 Dywizji Piechoty Armii Krajowej Okręg Kraków, generał brygady Nieczuja-Ostrowski ps. Tysiąc natomiast ówczesny proboszcz parafii Proszowice ks. Jan Kurczab (1971-79) dokonał aktu jej poświęcenia.

opracowanie: Andrzej Powidzki   


PS.
Uważny czytelnik zobaczy na tablicy i w tekście różne daty śmierci niektórych osób. Wynika to z innych dat śmierci umieszczonych na tablicy nagrobkowej znajdującej się na cmentarzu parafialnym w Proszowicach oraz literaturze. W tekście przyjąłem, że daty z tablicy nagrobkowej i literatury są bardziej wiarygodne.


ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. Przemówienie okolicznościowe wygłoszone w kościele w Proszowicach 31.VII.1994 r. przez prezesa Oddziału AK w Proszowicach kpt. Wincentego Palucha ps. Śmiały
  2. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Rzeczpospolita Partyzancka
  3. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Inspektorat AK "Maria" w walce
  4. Józef Guzik; Racławickie wezwania - monografia ziemi miechowskiej 1939-1945



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Ten kto ma odwagę się śmiać, jest panem świata.
(Giacomo Leopardi)
październik  20  sobota
październik  21  niedziela
październik  22  poniedziałek
październik  23  wtorek
DŁUGOTERMINOWE:
[wystawa fotograficzna]   Lancorona
[wrzesień-październik]    (MBP Proszowice)


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ