facebook
Rzeczpospolita Partyzancka 1944 wykuta w granicie... 002

    Dzisiaj jest piątek, 14 grudnia 2018 r.   (348 dzień roku) ; imieniny: Alfreda, Izydora, Zoriny    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   wstęp   |   aktualności   | 
 artykuły, opracowania 
 |   wspomnienia   |   ludzie RP 1944   |   filmoteka   | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / RP 1944 / artykuły, opracowania / Rzeczpospolita Partyzancka 1944 wykuta w granicie... 002
O G Ł O S Z E N I A
patronaty IKP


Rzeczpospolita Partyzancka 1944 wykuta w granicie... 002

(fot. Andrzej Powidzki)

Tablica pamiątkowa poległych za wolność znajdująca się w kościele parafialnym w Proszowicach


Proszowice, 3-09-2018

     19 stycznia 1945 roku ostatni dowódca Armii Krajowej generał brygady Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek wydał rozkaz rozwiązania AK, zwracając się do żołnierzy słowami: ...dalszą swą pracę i działalność prowadźcie w duchu odzyskania pełnej niepodległości Państwa Polskiego. W tym działaniu każdy z Was musi być dla siebie dowódcą.

     Po rozwiązani Armii Krajowej i zakończeniu II wojny światowej żołnierzy AK znaleźli się w nowej sytuacji politycznej kraju, która nie sprzyjała ich życiu. Za wszelką cenę chciano ich zniszczyć i zapomnieć o ich bohaterstwie. Z konsekwencją odmawiano uznania dla ich heroicznego wysiłku, męstwa i ofiarnego poświęcenia.

     Rozpoczęto "nagonkę" na żołnierzy Armii Krajowej, nazywając ich wrogami Polski Ludowej, a Armię Krajową określano "zapluty karzeł reakcji". Nastąpiły aresztowania, zsyłki do ZSRR, sfingowane procesy kończące się karą śmierci czasem w drodze łaski zmienianą na długoletnie więzienie, powszechnie stosowano zwolnienia z pracy, a zmiana miejsca zamieszkania w celu ukrycia się była normą - tak była rzeczywistość powojenna akowców.

     Mimo to, w środowiskach byłych żołnierzy Armii Krajowej stopniowo, na początku bez wielkiego rozgłosu upamiętniało pamięć o działalności okupacyjnej AK. Były to spotkania we własnym gronie, porządkowano groby akowców, ekshumowano poległych w różnych miejscach i przenoszenie do kwater partyzanckich. W miarę łagodzenia kursu wobec Armii Krajowej zaczęto upamiętniać żołnierzy Armii Krajowej za pomocą tablic umieszczanych w kościołach, dając w te sposób świadectwo prawdzie o walkach żołnierzy Armii Krajowej. Tablice były fundowane najczęściej z własnych skromnych środków akowców.

Jedną z takich tablic ufundowaną w tym trudnym okresie możemy zobaczyć w kościele parafialnym w Proszowicach.

     W południowym przesionku kościoła parafialnego w Proszowicach, na ścianie po prawej stronie, jest umieszczona tablica pamiątkowa z inskrypcją w tytule: ŻOŁNIERZE ARMII KRAJOWEJ OBYWATELE ZIEMI PROSZOWSKIEJ ODDALI SWE ŻYCIE W WALCE O WOLNOŚĆ W LATACH 1939-45 i inskrypcją w podpisie: BOŻE ... PRZYJMIJ OFIARĘ ZA CAŁY NARÓD /II MACH.1.24/

Na tablicy umieszczone są symbolicznie tylko 22 nazwiska z wielu osób Ziemi Proszowskiej, które oddały swe życie walcząc o wolność i niepodległość Polski w latach 1939-1945.
  • Kazimierz Amrogowicz ps. Pik, żołnierz oddziału AK z Nowego Brzeska - poległ w obronie Nowego Brzeska 27 grudnia 1944 r., miał 27 lat;
  • Jerzy Biechoński ps. Kłos, pchor. z Proszowic, dowódca oddziału partyzanckiego AK - zginął w lesie sancygniowskim w czasie rozbrajania min 8 października 1944 r., miał 26 lat;
  • Rudolf Dziadosz ps. Zasaniec, żołnierz oddziału AK instruktor saper - zginął w lesie sancygniowskim w czasie rozbrajania min 8 października 1944 r., miał 42 lata;
  • Wanda Girtler ps. Ewa, łączniczka dowódcy 106 DP AK - rozstrzelana przez Rosjan pod Kościelcem 16 stycznia 1945 r., miała 24 lata;
  • Bogusław Kleszczyński ps. Jabłoński z Jakubowic, dowódca patrolu AK w batalionie "Kaliny" - poległ pod wsią Naramą 16 grudnia 1944 r., miał 21 lat;
  • Leopold Komnata ps. Liść, żołnierz oddziału AK - aresztowany i rozstrzelany przez Gestapo w więzieniu w Miechowie 30 czerwca 1943 r., miał 32 lata;
  • Bolesław Kozuba ps. Powój, żołnierz oddziału AK - aresztowany i rozstrzelany przez Gestapo w więzieniu w Miechowie 30 czerwca 1943 r., miał 36 lat;
  • Marian Kubacki ps. Żołądź, żołnierz oddziału AK - aresztowany i rozstrzelany przez Gestapo w więzieniu w Miechowie 30 czerwca 1943 r., miał 37 lat;
  • Ryszard Lodowski ps. Magiera, żołnierz oddziału AK - poległ pod Proszowicami 30 lipca 1944 r., miał 22 lata;
  • Jan Lubaszek ps. Vis, żołnierz plutonu BCh z Wierzbna - poległ pod Proszowicami 30 lipca 1944 r., miał 25 lat;
  • Władysław Marzec ps. Sosna, żołnierz oddziału AK - poległ 27 maja 1944 r., miał 23 lata;
  • Dionizy Nowak ps. Łoś z Proszowic, żołnierz oddziału partyzanckiego AK "Kłosa" - poległ pod Sancygniowem 26 sierpnia 1944 r., miał 29 lat;
  • Wacław Rodak ps. Szreniawa, żołnierz oddziału AK - poległ w walce z Niemcami 28 czerwca 1943 r., miał 28 lat;
  • Ireneusz Skrzypczyk ps. Ren, żołnierz oddziału AK - zginął w Krakowie 11 grudnia 1944 r., miał 25 lat. Przed akcją na konfidenta Gestapo został zatrzymany przez patrol niemiecki i w czasie ucieczki zastrzelony;
  • Piotr Sztajnert ps. Pestka, żołnierz oddziału AK - rozstrzelany przez Gestapo w więzieniu w Miechowie 30 czerwca 1943 r., miał 42 lata;
  • Bogdan Śmitkowski ps. Mat, żołnierz oddziału AK - zastrzelony w Miechowie podczas przesłuchania przez gestapo 5 czerwca 1944 r., miał 28 lat;
  • Ryszard Tochowicz ps. Ryś, żołnierz oddziału AK "Żelbet" z Luborzycy, jeden z najmłodszych dywersantów leśnych, po potyczce "Cichociemnych" w Łęgu (8.V.1944), zostaje schwytany więziony i torturowany - zginął 27 maja 1944 r., miał 17 lat;
  • Zdzisław Tomaszkiewicz ps. Tatar, żołnierz oddziału AK - aresztowany i rozstrzelany przez Gestapo w więzieniu w Miechowie 30 czerwca 1943 r., miał 25 lat;
  • Katarzyna Wilk, żona Stanisława Wilka ze wsi Wierzbno - rozstrzelana na własnym podwórku przez Gestapo 20 lutego 1943 r., miała 56 lat;
  • Mieczysław Wilk ps. Żurawik syn Stanisława i Katarzyny Wilk z wsi Wierzbno - rozstrzelany na własnym podwórku przez Gestapo 20 lutego 1943 r., miał 20 lat;
  • Stanisław Wilk ps. Peowiak, ojciec rodziny Wilków z Wierzbna - rozstrzelany 20 lutego 1943 r. wraz z całą rodziną na własnym podwórku przez Gestapo za udzielenie pomocy żywnościowej dla oddziałów leśnych żołnierzy AK przebywających w lasach sancygniowskich, miał 46 lat;
  • Eugeniusz Zawarczyński ps. Ryś, żołnierz oddziału AK, zginął w lesie sancygniowskim w czasie rozbrajania min 8 października 1944 r., miał 27 lat.
    Tablica jest wykonana z białego marmuru. Inicjatorem, projektantem i fundatorem była pani porucznik AK Dorota Franaszek (Girtler) ps. Stasia - łączniczka 106 DP AK, siostra kapitan AK Wandy Girtler ps. Ewa, również łączniczki 106 DP AK.

     Do ufundowania tablicy przyczynił się także: pan major AK Bohdan Thugutt ps. Beteha, były właściciel majątku w Nagorzanach, pan Józef Kleszczyński syn byłego właściciel majątku w Jakubowicach oraz państwo Sztajnertowie, byli mieszkańcy Proszowic.

     Odsłonięcia tablicy dokonał w 1975 roku dowódca 106 Dywizji Piechoty Armii Krajowej Okręg Kraków, generał brygady Nieczuja-Ostrowski ps. Tysiąc natomiast ówczesny proboszcz parafii Proszowice ks. Jan Kurczab (1971-79) dokonał aktu jej poświęcenia.

opracowanie: Andrzej Powidzki   


PS.
Uważny czytelnik zobaczy na tablicy i w tekście różne daty śmierci niektórych osób. Wynika to z innych dat śmierci umieszczonych na tablicy nagrobkowej znajdującej się na cmentarzu parafialnym w Proszowicach oraz literaturze. W tekście przyjąłem, że daty z tablicy nagrobkowej i literatury są bardziej wiarygodne.


ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. Przemówienie okolicznościowe wygłoszone w kościele w Proszowicach 31.VII.1994 r. przez prezesa Oddziału AK w Proszowicach kpt. Wincentego Palucha ps. Śmiały
  2. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Rzeczpospolita Partyzancka
  3. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Inspektorat AK "Maria" w walce
  4. Józef Guzik; Racławickie wezwania - monografia ziemi miechowskiej 1939-1945



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Raj nie jest z tego świata, ale są na nim jego fragmenty.
(Anonim)

grudzień  14  piątek
[18.00]   (Proszowice)
obchody 75. rocznicy powstania Rzeczpospolitej Partyzanckiej 1944 - spotkanie
grudzień  15  sobota
grudzień  16  niedziela
[10.00]   (Proszowice)
Ciżma Stańczyka
[12.15]   (Proszowice)
Baja Jaja - teatrzyk
[15.30]   (Proszowice)
VII Wigilia pod gwiazdami
grudzień  17  poniedziałek
DŁUGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ