Jej cia這 przez kilka dni le瘸這 na 郾iegu, przykryte p馧koszkiem

    Dzisiaj jest sobota, 04 lutego 2023 r.   (35 dzie roku) ; imieniny: Andrzeja, Mariusza, Weroniki    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   dzia造 autorskie   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   k帷ik tw鏎c闚   |   miejscowo軼i ZP   |   ulice Proszowic   |   po鄴趾貫 豉my...   |   RP 1944   | 
 |   lista postaci   |   przyjaciele regionu   |   st康 pochodzili   |   "zwykli - niezwykli"   | 
 ludzie Rzeczpospolitej Partyzanckiej 1944 
 |   "katy鎍zycy"   | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / ludzie ZP / rp1944 / Jej cia這 przez kilka dni le瘸這 na 郾iegu, przykryte p馧koszkiem
 pom騜cie!!! ;)  
Je瞠li posiadacie informacje, materia造 dotycz帷e prezentowanych w Serwisie postaci,
macie propozycj innych os鏏 zwi您anych z Ziemi Proszowsk,
albo zauwa篡li軼ie b喚dy w naszym artykule;
prosimy o kontakt!

skarby@24ikp.pl.

Inne kontakty z nami: TUTAJ!
Redakcja IKP
O G O S Z E N I A
Money.pl - Serwis Finansowy nr 1
Kursy walut
NBP 2023-01-24
USD 4,3341 +0,23%
EUR 4,7073 -0,24%
CHF 4,7014 -0,22%
GBP 5,3443 -0,38%
Wspierane przez Money.pl


Jej cia這 przez kilka dni le瘸這 na 郾iegu, przykryte p馧koszkiem
Wanda Girtler ps. Ewa
(ur.: 1.09.1920 - zm.: 16.01.1945)

biogram

Wanda Girtler - fotokopia ze "S這wnika uczestniczek walki o niepodleg這嗆 Polski 1939-1945..." (fot. Zbigniew Pa貫tko)

1-09-2010

     Na stronach IKP ukaza造 si artyku造 dotycz帷e Ulicy Wolno軼i w Proszowicach, opisuj帷e znaczenie s這wa wolno嗆. Znam histori i wiem, w jaki spos鏏 Armia Czerwona wyswabadza豉 nasz kraj, i w jaki spos鏏 i jak przynios豉 nam wolno嗆.

     Ca貫 z這 tkwi nie tyle w nazwie co w sposobie, w jakim ta wolno嗆 zosta豉 nam narzucona. Komuni軼i przed wojn i w latach okupacji niemieckiej byli w Polsce ugrupowanie marginesowym. Nie mieli 瘸dnych, ale to zupe軟ie 瘸dnych szans na obj璚ie w豉dzy w demokratycznych wyborach. Op鏎 Polak闚 by bardzo silny. Ten op鏎 m鏬 by prze豉many tylko z pomoc okupacyjnych wojsk ZSRR - szczeg鏊nie si NKWD - oraz przy pomocy UB, SB.

     W dniu 16 stycznia 1945 roku, w miejscowo軼i Ko軼ielec przebywa豉 s逝瘺owo wykonuj帷 polecenie prze這穎nych m這dziutka Wanda Girtler. O godzinie 11.00 zosta豉 zastrzelona przez radzieckich 穎軟ierzy NKWD.

By豉 godzina jedenasta,
Cho by豉 taka m這da jeszcze,
To s這鎍e przesta這 jej 鈍ieci,
Cho widno by這 jeszcze.

                       Z.P.

Dorota Franaszkowa, z d. Girtler z torebk siostry (fot. Zbigniew Pa貫tko)
     Urodzi豉 si 1 wrze郾ia 1920 roku w Proszowicach. By豉 c鏎k Micha豉 - 穎軟ierza Legion闚 Pi連udskiego i Wandy z d. Sikorskiej. Ma陰 matur zda豉 w 1939 r., w Gimnazjum im. Emilii Plater w Sosnowcu. Utalentowana pod wzgl璠em literackim. Pisa豉 wiersze, skecze, teksty satyryczne, komponowa豉 szopki noworoczne. Odznacza豉 si zdyscyplinowaniem i niezwyk陰 odpowiedzialno軼i.

     Wybuch wojny zasta ja na wakacyjnym odpoczynku w Zakopanem. Kiedy wraca豉 trwa造 niemieckie bombardowania. W 1941 roku uko鎍zy豉 w Krakowie Liceum Administracyjno - Handlowe. Podj窸a prac w Proszowicach w Zwi您ku Plantator闚 Tytoniowych.

     W roku 1942 wst瘼uje szeregi partyzant闚, zostaje zaprzysi篹ona otrzymuj pseudonim Ewa. Pe軟i funkcj kuriersk i 陰czniczki mjr Leopolda Bochnaka ps. Piotr, Profesor. Leopold Bochnak pe軟i funkcj zast瘼cy Inspektoratu Miechowskiego, a nast瘼nie by zast瘼c dow鏚cy 106 DP Armii Krajowej, gen. Boles豉wa Micha豉 Nieczuja Ostrowskiego ps. Tysi帷.

     Mieszkanie Wandy Girtler w Proszowicach na ul. Kili雟kiego 5, by這 lokalem konspiracyjnym, punktem kontaktowym, magazynem i skrzynk pocztow. Pewnego razu przewo膨c kolejka w御kotorow materia造 konspiracyjne w czasie ob豉wy wyskoczy豉 z jad帷ego poci庵u, doznaj帷 licznych obra瞠.

     W dniu 16 stycznia 1945 roku z rozkazu Leopolda Bochnaka zosta豉 wys豉na z rozkazami do Kazimierzy Wielkiej. By造 to rozkazy o demobilizacji oddzia堯w AK. W miejscowo軼i Ko軼ielec Wanda zosta豉 uj皻a przez 穎軟ierzy Armii Czerwonej - NKWD - dzia豉j帷e w sk豉dzie I Frontu Ukrai雟kiego pod dow鏚ztwem gen. Koniewa.

wiersz Wandy pt. "Proklamacja" (fot. Zbigniew Pa貫tko)
     Pocz徠kowo z meldunkiem mia i嗆 Roman Cichy, kt鏎y jednak zosta oddelegowany do S這mnik. W zast瘼stwie posz豉 Wanda. Zosta豉 w Ko軼ielcu zastrzelona 16 stycznia 1945 roku, o godz. 11.00. Do Wandy enkawudzista odda dwa strza造: w g這w i w serce.

     Nazwa "NKWD" sta豉 si w potocznym rozumieniu synonimem wszelkich zbrodni dokonanych przez Sowiet闚. Enkawudzi軼i byli g堯wnym narz璠ziem w r瘯ach w豉dz radzieckich, kt鏎ym pos逝穎no si do ogromnych represji wobec w豉snych obywateli i poza granicami by貫go ZSRR a tak瞠 masowych deportacji r騜nych narodowo軼i w tym Polak闚.

     Wanda Girtle, ps. Ewa, by豉 ubrana w narciarskie buty i spodnie. Na sobie mia豉 kr鏒ki ko簑szek. Str鎩 taki wyra瞠nie odr騜nia j od tradycyjnego stroju wiejskiego, w jaki ubiera造 si dziewcz皻a na wsi.

     Po 鄉ierci przez kilka dni cia這 le瘸這 na 郾iegu, przykryte p馧koszkiem. Obok niej le瘸豉 przestrzelona torebka. Do dzi dnia przestrzelan torebk przechowuje jej siostra Dorota Franaszkowa z d. Gitler ps. Stasia, r闚nie bohaterska partyzantka. Dorota Franaszkowa - to oddzielna pi瘯na karta historii partyzanckiego 篡cia na Proszowickiej Ziemi. Ze sk鏎zanej torebki 穎軟ierze rosyjscy oderwali pasek, kt鏎y prawdopodobnie pos逝篡 zamiast sznurka do zawieszenia karabinu na ramieniu. Zabrali r闚nie: pier軼ionek, zegarek i srebrny 豉鎍uszek z medalikiem.

W torebce znajdowa造 si:
- wiersz pt. Proklamacja, maszynopis, 4 zwrotki,
- obrazek 鈍. Rity,
- plik arkuszy formatu A4, o堯wkiem pisane wiersze. Pismo niemo磧iwe ju do odczytu. By to prawdopodobnie scenariusz do szopki Bo穎narodzeniowej, kt鏎a by造 wystawiana w Zak豉dzie Tytoniowym w Proszowicach.

     Po kilku dniach dotar豉 do Proszowic wiadomo嗆 jej o 鄉ierci. Do Klimontowa wozem konnym pojechali szuka cia豉 Wandy: Soko這wski Henryk - kuzyn Wandy oraz Roman Cichy. Obaj r闚nie nale瞠li do Armii Krajowej. Zosta豉 pochowana w warunkach wojennych na cmentarzu w Proszowicach.

Buty i ko簑szek zamordowanej Wandy zabra豉 do grobu matka, takie by這 jej 篡czenie, kt鏎e rodzina spe軟i豉.

napis na grobie Wandy Girtler, cmentarz w Proszowicach (fot. Henryk Pomykalski)
     Przez oko這 40 lat nie wolno by這 napisa na p造cie grobu, 瞠 Wanda zgin窸a zamordowana przez Rosjan. Dopiero w latach 80. jej siostra Dorota Franaszkowa zleci豉 wykonanie tablicy, na kt鏎ej du篡mi literami napisano mi璠zy innymi: ZASTRZELONA PRZEZ ROSJAN. Wcze郾iej ka盥y zak豉d kamieniarski nie wyra瘸 zgody na wykonanie tablicy o takiej tre軼i. Obawiali si, 瞠 闚czesne w豉dze komunistyczne zamkn zak豉d.
WANDA GIRTLER
KAPITAN A. K. PS. "EWA"
ODZNACZONA KRZY浩M "VIRTUTI MILITARI"
I "SREBRNYM KRZY浩M ZASΣGI Z MIECZAMI"
PRZE玆WSZY LAT 24 ZGIN呁A POD KO列IELCEM
DNIA 16.I.1945 W SΣ浮IE OJCZYZNY
ROZSTRZELANA PRZEZ ROSJAN

CZE汎 JEJ PAMI犴I.

     Rodzina posiada Za鈍iadczenie weryfikacyjne, kapitan Ewa Girtler Wanda stwierdzaj帷e mi璠zy innymi, 瞠 pe軟i豉 funkcje w szeregach AK jako: Kierownik kurierek i kurierka Insp. Miech闚 i 106 DP. Za鈍iadczenie wyda豉 Komisja Weryfikacyjna dla spraw A.K. Okr璕 Krak闚.

     W dniu 16 maja 2009 roku w Zespole Szk馧 im. Emila Godlewskiego w Piotrkowicach Ma造ch odby豉 si uroczysto嗆 Po鈍i璚enia Krzy瘸 i Kopca Ofiarom Totalitaryzmu - Synom Ziemi Proszowskiej. W formie Krzy瘸 i Kopca z這穎no ho責 i zachowano pami耩 o Synach Ziemi Proszowskiej. Z ofiar NKWD wymieniono: gen. Leopolda Okulickiego, Tadeusza Dziedzickiego z Klimontowa, Teofila Sza鎥owskiego z Wierzbna oraz Wand Girtler z Proszowic.

Nazwisko Wandy Girtler widnieje r闚nie na tablicy znajduj帷ej si w ko軼iele Parafialnym w Proszowicach: 皋軟ierze Armii Krajowej Obywatele Ziemi Proszowskiej oddali swe 篡cie w walce o wolno嗆 w latach 1939-43.

Wanda Girtler spoczywa na proszowickim cmentarzu.

opracowanie: Zbigniew Pa貫tko   



id do g鏎y powr鏒


 warto pomy郵e?  
Zawsze jest dobry dzie, kiedy otwierasz szcz窷liwe oczy.
(ks. Jan Twardowski)
luty  4  sobota
[12.00-14.00]   (Nowe Brzesko)
Ferie na strzelnicy - trening strzelecki
[20.00]   (Proszowice)
koncert Macieja Czerneckiego w Muzealnej
luty  5  niedziela
[5.00]   (Proszowice)
Gie責a drobnego inwentarza i koni oraz wyprzeda gara穎wa
[12.00]   (Wawrze鎍zyce)
Jubileuszu 800-lecia fundacji ko軼io豉 w Wawrze鎍zycach - koncert
luty  6  poniedzia貫k
[10.00-14.00]   (Proszowice)
zimowe ferie w proszowickim CKiW - zaj璚ia warsztatowe "Ferie z Centrum"
luty  7  wtorek
[10.00-14.00]   (Proszowice)
zimowe ferie w proszowickim CKiW - zaj璚ia warsztatowe "Ferie z Centrum"
DΣGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego

Zdob康 50 darmowych spin闚 za rejestracj zacz望 gra w kasynie online. Do豉dowanie w dogodnej kwocie https://www.polish-casinos.com/casino-depozyt-10-zl/ w kasynie.

strona redakcyjna
regulamin serwisu
zesp馧 IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomo軼i redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
szczeg馧y
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; S康 Okr璕owy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; S康 Okr璕owy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJ
KONTAKT Z REDAKCJ         KONTAKT Z REDAKCJ         KONTAKT Z REDAKCJ         KONTAKT Z REDAKCJ         KONTAKT Z REDAKCJ