Wydarzyło się w Wierzbnie na placówce zrzutowej "Kos 407"

---

(fot. ckziumragowo.pl)

pomnik w Wierzbnie (fot. malopolska.uw.gov.pl)

11 maja 1944 roku dociera do Sztabu Inspektoratu Rejonowego AK "Maria" wiadomość o planowanym w nocy z 21 na 22 maja zrzucie na placówkę zrzutową "Kos 407". Zastępca Inspektora Rejonowego kapitan "Piotr" - Leopold Bochnak wzywa na odprawę komendanta zrzutów plut. pchor. "Kruka" - Jerzego Migasa. Informuje go o planowanym zrzucie i jego terminie.

Pchor."Kruk" jako komendant zrzutów Inspektoratu został zobowiązany do opracowania szczegółowego planu ubezpieczenia zrzutowiska i odbioru zrzutu. Ruszają przygotowania do tak ważnej akcji. Zostały wyznaczone grupy ubezpieczające teren zrzutowiska. Ich zadanie pierwszoplanowe to zablokowanie dojazdów od strony Krakowa, Nowego Brzeska i Proszowic oraz zatrzymanie wszelkimi dostępnymi środkami ewentualnych niemieckich oddziałów policyjnych i wojskowych. Zrzut ten bowiem bez względu na zaistniałą sytuację musi się odbyć.

Za ubezpieczenie zrzutowiska i niedopuszczenie sił niemieckich odpowiedzialnym został dowódca miejscowej "Dominiki" [takim kryptonimem określano oddziały dyspozycyjne, IKP] pchor. "Kłos" - Jerzy Biechoński. D-cą oddziału odbierającego zrzut był sierżant "Łoś" - Stefan Krzeczek.

Zabezpieczono także odpowiednią ilość furmanek, niezbędnych do sprawnego i szybkiego przewiezienia na ustalone meliny tak skoczków jak i zrzutową broń, amunicję, oporządzenie wojskowe i walory pieniężne.

Trwają intensywne prace planistyczne nad pełnym zabezpieczeniem wykonania w jakże trudnych warunkach tej ważnej i prestiżowej operacji. Nadchodzi 21 maja. O godzinie 15.30 na podsłuchu radiowym w mieszkaniu "Gryfa" - Stanisława Maja płyną z aparatu radiowego tak bardzo oczekiwane słowa znanej piosenki "Maszerują strzelcy, maszerują...". Słowa te to hasło wzywające do przyjęcia zrzutu najbliższej nocy.

Pchor. "Kruk" - Jerzy Migas zarządza alarm bojowy. Rozjeżdżają się łącznicy z rozkazami. Następuje pełna mobilizacja do wykonania operacji. W sztabie zrzutu trwa nadal gorączkowa praca, wzrasta napięcie. Powoli zbliża się godzina 21.30, tak bardzo wyczekiwana. I znów z głośnika radiowego rozlega się melodia "Maszerują strzelcy...". Zrzut się dzisiaj odbędzie. Polskie samoloty transportowe wyleciały już z bazy przerzutowej z Brindisi, z odległych Włoch. Oby tylko szczęśliwie dotarły do Wierzbna.

Sierżant "Łoś" - Stefan Krzeczek przystępuje do działania na polu zrzutowym. Rozstawia znaki orientacyjne i sygnalizacyjne. Sprawdza czy żołnierze znajdują się na wyznaczonych stanowiskach. Wydaje ostatnie rozkazy. Na zrzutowisku panuje przejmująca cisza. Po północy słychać nareszcie nasilający się warkot samolotowych silników. Pada rozkaz: Zapalić światła!

Za chwilę nadlatuje pierwszy - Halifax JP 236 "A", pilotowany przez sierżanta Niezręckiego. Zrzuca 12 pojemników i 12 paczek w dwóch nawrotach o godzinie 0.37 i 0.50.

Cztery minuty później zbliża się następny samolot Halifax JP 222 "E", pilotowany przez por. Kunowskiego. W ciągu 21 minut zrzucił w trzech nalotach sześcioosobową ekipę skoczków oraz 12 zasobników i 4 paczki. Jednym z sześciu cichociemnych był płk/gen. Leopold Okulicki ps. Kobra, Niedźwiadek. Odbiór cichociemnych oraz zaopatrzenia wojskowego przebiegł sprawnie.

Gen. Leopold Okulicki znalazł schronienie najpierw w domu Piotra Tomczyka w Szarbii. Jednak z uwagi na bezpieczeństwo został przekwaterowany do domu Jana Marcińskiego (ojca żołnierza tamtejszej placówki, a następnie Samodzielnego Batalionu Szturmowego "Suszarnia" 106 DP AK Fryderyka Marcińskiego) bardziej oddalonego od drogi głównej. Po krótkim pobycie na Ziemi Proszowickiej gen. Leopold Okulicki, zaopatrzony w "Kennkartę" przez Romana Nowaka ps. Nina - oficera d/s poruczeń odwieziony został przez sierżanta "Łosia" do stacji kolejowej w Łuczycach. Stąd bezpiecznie dotarł do Warszawy z por. Zbigniewem Wieruszyńskim.

Po upadku Powstania Warszawskiego i udania się gen."Bora" Tadeusza Komorowskiego do niemieckiej niewoli gen. Leopold Okulicki został Komendantem Głównym Armii Krajowej. Aresztowany podstępnie 27 marca 1945 roku przez sowieckie organy bezpieczeństwa został skazany w Moskwie na 10 lat więzienia. Zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach 24 grudnia 1946 roku w moskiewskim więzieniu.

A co z pozostałymi oficerami? Por. służby zdrowia Marian Golarz ps. Góral otrzymuje przydział do Okręgu Brześć. Rtm. Krzysztof Grodzicki ps. Jabłoń został oficerem wyszkolenia oddziałów partyzanckich w obwodzie Myślenice. Ppor. Władysław Marecki ps. Żabik udał się do Obwodu Miechów. Był d-cą 3 kompanii "Tobruk" w Samodzielnym Batalionie Szturmowym "Suszarnia" 106 Dywizji Piechoty AK "Dom". Ppor. Zbigniew Waruszyński ps. Dewajtis pełnił obowiązki z-cy d-cy kompanii w Batalionie Szturmowym "Skała" Krakowskiego Kedywu. Kpt. Tomasz Jan Wierzejski ps. Zgoda otrzymał przydział do Okręgu Warszawa, walczył w Powstaniu Warszawskim jako d-ca kompanii.

Wszyscy cichociemni, po zrzucie, zostali awansowani o jeden stopień wyżej.

Zrzut na pola Wierzbna był już szóstym zrzutem wykonanym na terenie Inspektoratu "Maria". Ogółem żołnierze Inspektoratu "Maria" odebrali w 1944 roku 11 zrzutów przeznaczonych dla Okręgu Kraków oraz 3 zrzuty dla Okręgu Kieleckiego Armii Krajowej.

Na historycznym terenie Inspektoratu Rejonowego AK "Maria" wylądowało 16 cichociemnych. W ramach zaopatrzenia zrzucono dla Okręgu Kraków 123 pojemniki z bronią oraz 94 paczki z zaopatrzeniem wojskowym. Część broni i materiałów wojskowych zasiliła arsenał Inspektoratu "Maria".

Wybranie zrzutowiska "Kos 407" w Wierzbnie dla odbioru tak ważnej osobistości jaką był gen. Leopold Okulicki było wyróżnieniem dla dowództwa i żołnierzy Inspektoratu Rejonowego AK "Maria". Wierzbno jest oddalone zaledwie o 20 kilometrów od krakowskiego Rynku, a wtedy Kraków jako siedziba rządu Generalnego Gubernatorstwa był nasycony wrażymi oddziałami tak policyjnymi jak i wojskowymi, co stanowiło poważne zagrożenie dla tej operacji.

W takich warunkach podjęcie decyzji przez Rząd Polski w Londynie o zrzucie generała właśnie tutaj, było wyrazem ogromnego zaufania do tutejszych mieszkańców, słynących od wieków z patriotyzmu.

Drugim czynnikiem była wysoka ocena naczelnych władz wojskowych sprawności organizacyjnej i bojowej żołnierzy Inspektoratu "Maria" oraz samego Inspektora Rejonowego, wówczas majora, a obecnie już generała brygady "Tysiąca" - Bolesława Michała Nieczuja-Ostrowskiego. Przypomnę również, że w Koniuszy wówczas było miejsce postoju Sztabu Inspektoratu Rejonowego "Maria".

pomnik w Wierzbnie (fot. malopolska.uw.gov.pl)

jedna z tablic na pomniku (fot. leopoldokulickilegungenkomendant.blogspot.com)

W rocznicę tych historycznych wydarzeń, zgromadzeni przed pomnikiem poświęconym pamięci generała Leopolda Okulickiego i towarzyszącym mu oficerom, oddajemy hołd nie tylko im, ale wszystkim, jakże często bezimiennym bohaterom, którzy nie szczędzili w mrokach niemieckiej okupacji trudu, własnej krwi a nawet życia w walce o Wolną i Niepodległą Ojczyznę.

Zwracam się z tego miejsca z apelem do młodzieży, zwłaszcza szkolnej: - Pamiętajcie o czynie zbrojnym waszych pradziadów i dziadów, którzy podczas barbarzyńskiej okupacji niemieckiej podjęli jakże nierówną walkę z uzbrojonym po zęby wrogiem. Niech pamięć o żołnierzach podziemia będzie również tak żywa, jak żywa jest w tutejszej społeczności pamięć o generale Leopoldzie Okulickim.

Spadochroniarz

Serca w biciu zamarły
Gotowych do skoku trzech
Skurczem się szczęki zwarły
I zbiegła z twarzy krew...

Number One!

Woli ciało zaciążyło głazem,
Instynkt strachem obluźnił
Spazmem skrzepłe pięści.
Jedno stało się tobą,
Ostatnim nakazem:
Tam skoczyć, skoczyć w przepaść
Może Bóg poszczęści?
Number one, two, three - go!
Skowycząc obłędem, wyje w duszy - no!
Runął w otchłań eteru
Pierwszy, drugi, trzeci.
Runął wywrotną masą
W dynamicznym pędzie,
Krzyżem męki się rozpiął
Nad podniebną trasą
Śląc z przestworzy zdarzeń czasu
Ofiary orędzie...

Na dół!

Pikuj lawiną!
Pikuj wprost przed siebie
Pociski ciała, morderczym szaleństwem
Zawrotnych wirów, zatraceń brawurą
Precz śmierci, bo cię zadławię
Mocarnym przekleństwem
I wydrę, wydrę w życiu
A otchłań ponurą
Odmienię, przeobrażę
Nagle - trzask
I sam nie wiem
Czy krzyczeć w zachwycie?
Płyną, płyną nademną
Życiodajne żagle...
Hej, mocarzu - skarlałeś?
Nie bądź wniebowzięty.

Baczność!

Tam pod twą czaszą
- śmiercionośne skręty.
Dobrze... wolno wyprowadź,
Przyciąg szelki tylne
Baczność! Nowy fonogram
Pilne...bardzo pilne!
Gotuj się, ląd już blisko
Wybawczyń nakazem-
Głowę pochyl , patrz w dół,
Nogi... nogi razem.
Gotuj się, zryw ostatni.
Zbliża się już meta,
Strzała świateł placówki
Rozbłysła planeta
Spowita w mroku nocy
Aksamitną czernią.
Gotuj się! Syn powrócił
Ziemio... Polska Ziemio!

ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:

1. archiwum kpt. Antoniego Sieleckiego ps. Ansiel, Wir
   
   
2. zbiory IKP
   
   
3. leopoldokulickilegungenkomendant.blogspot.com
4. malopolska.uw.gov.pl
5. graedu.pl
6. ckziumragowo.pl