|
Rolnictwo w miastach obwodu/powiatu miechowskiego w latach 1815-1869
 |
| żniwiarka w XIX w. rys. A. Kędzierski (fot. stankiewicze.com) |
Proszowice, 29-11-2016
W latach 1815-1869, w niemal wszystkich miastach guberni kielecko-radomskiej, rolnictwo stanowiło jedno z podstawowych zajęć mieszkańców. Józef Wiślicki w opisie powiatu miechowskiego z 1850 roku, pisał ...posiadał urodzajne niwy, a nade wszystko dorodny, rześki lud (...) jest pozbawiony opałowego drzewa, do czego przyczyniła się urodzajność ziemi...
W drugiej połowie XIX wieku powiat obejmował 42 mile kwadratowe, w tym rolniczo użytkowanych, 12 346 włók. Grunty, zwane w ówczesnej klasyfikacji, pszennymi, zajmowały 3529 włók, żytnimi - 4664, pastwiska - 570, łąki - 763, ogrody - 298, lasy - 1684, zarośla - 180, wydmy piaszczyste - 143, wody (jeziora, stawy, rzeki) - 61, błota i bagna - 34, pod siedzibami i zabudowaniami - 167.
Pozostały obszar zajmowały inne użytki i nieużytki. W 1853 roku, na ogólną liczbę 109 877 mieszkańców, 87558 stanowiła ludność rolnicza. W tym roku, na terenie powiatu było, min., stanowiących sprzężaj rolniczy, 18 543 koni i 13 294 wołów oraz 20017 krów, 23842 sztuk trzody chlewnej, 43101 owiec i 4920 baranów.
Ilość (w jednostkach zwanych czetwiertami) wysianych, zasadzonych i plon produktów rolnych w 1863 roku, przedstawia poniższa tabela.
 |
| (fot. zbiory autora) |
Plony siana w tym roku wynosiły 2092250 pudów. Te uprawy i inne zajmowały areał, pszenica - 1080 włók, żyta - 1657, jęczmienia - 1167, owsa - 1109, grochu - 346, gryki, prosa i rzepaku - 119, lnu i konopi - 40, kartofli - 523.
Ugorowanych było 1903 włóki. Pozostały areał przeznaczony był pod inną produkcję, min. buraki cukrowe. Na słabym poziomie rozwinięty był przemysł rolno - spożywczy. Cukrownia w Kazimierzy Wielkiej wyrabiała 3722 pudy cukru, 29 gorzelni produkowało 77464 wiader okowity, 13 browarów produkowało 57700 beczek zwyczajnego piwa. W Gniazdowicach i w Nieszkowie pracowały tzw., młyny amerykańskie mieląc rocznie 20800 pudów mąki i kaszy. Ponadto 132 młyny wodne i wiatraki wytwarzały 653920 pudów mąki i kaszy. Znajdujące się na terenie powiatu olejarnie tłoczyły ok.180 wiader oleju, a trzy garbarnie wyprawiały rocznie ok 11000 sztuk skór.
Henryk Pomykalski
Miary występujące w artykule:
1 laska = 2 pręty=8,93 mb
1 mila = 7467 mb
1 włóka = 30 mórg = 16,79 ha
1 pręt = 15 stóp = 4,22 mb
1 pud = 40 funtów = 16,38 kg
1 wiadro = 12,3 l
1 beczka = 492 l
1 czetwierć = 209,9 l (w tej objętości mieściło się min. 8,8 puda ozimego żyta lub 9,5 puda ozimej pszenicy)
ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
- Józef Wiślicki; Opis Królestwa Polskiego pod względem hist., stat., rolniczym, fabrycznym, handlowym i obyczajowym; tom II; Warszawa 1850
- Franciszek Maria Sobieszczański; Powiat miechowski w 1863 r.; w Encyklopedia Powszechna; t. XV; Warszawa 1864
|
|
NA SKRÓTY
