|
Dlaczego tak bardzo zależy nam na uznaniu innych?
 |
| (źródło: pexels.com) |
30-09-2026
Co sprawia, że ludzie angażują się w wyjątkowo wymagające działania, walczą o ważne dla siebie sprawy, a czasem nawet podejmują ryzykowne lub radykalne decyzje? Jedną z odpowiedzi może być potrzeba znaczenia, czyli pragnienie bycia kimś ważnym, szanowanym i cenionym przez innych. Międzynarodowy zespół badaczy, w skład którego weszły badaczki z Behaviour in Crisis Lab, opracował i zwalidował nowe narzędzie pozwalające mierzyć tę motywację.
Potrzeba znaczenia (need for significance) jest jednym z kluczowych pojęć rozwijanych w ramach teorii poszukiwania znaczenia. Odnosi się do uniwersalnego ludzkiego pragnienia, by mieć znaczenie dla innych, zasługiwać na szacunek i czuć, że jest się kimś ważnym. Choć pojęcie to bywa utożsamiane z samooceną, autorzy podkreślają, że są to odrębne konstrukty. Można bowiem pozytywnie oceniać samego siebie, a jednocześnie mieć poczucie, że otoczenie nie dostrzega naszej wartości. Przykładem może być wykwalifikowany lekarz lub prawnik, który po migracji nie może wykonywać swojego zawodu i traci społeczne uznanie mimo zachowania wysokiej samooceny.
Mimo rosnącego zainteresowania tym zagadnieniem, badaczom brakowało dotąd rzetelnego narzędzia pozwalającego bezpośrednio mierzyć indywidualne różnice w sile tej motywacji. Wcześniejsze badania wykorzystywały różnorodne wskaźniki pośrednie, takie jak poczucie upokorzenia, poszukiwanie sensu życia czy narcyzm kolektywny, co utrudniało porównywanie wyników między badaniami i kontekstami kulturowymi.
Międzynarodowy zespół badaczy, w skład którego weszły dr Erica Molinario, Iwona Dudek, dr hab. Katarzyna Jaśko, prof. UJ i dr Ewa Szumowska z Behaviour in Crisis Lab i Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego opracował nowe narzędzie pozwalające mierzyć tę motywację. Wyniki badań dotyczące skali zostały opublikowane w "European Journal of Social Psychology".
Aby wypełnić tę lukę, badacze przeprowadzili serię siedmiu badań obejmujących łącznie 7740 osób z dziewięciu krajów - Polski, Stanów Zjednoczonych, Włoch, Argentyny, Niemiec, Holandii, Meksyku, Hondurasu i Filipin. Efektem tych prac jest Desire for Significance Scale (DSS) - krótka, sześciopozycyjna skala mierząca pragnienie zdobycia uznania i znaczenia społecznego. Analizy wykazały, że narzędzie cechuje się wysoką rzetelnością, stabilnością w czasie oraz dobrą trafnością psychometryczną w różnych kontekstach kulturowych.
Wyniki pokazały również, że osoby osiągające wysokie wyniki w skali DSS częściej poszukują sensu życia, mają niższą samoocenę i satysfakcję z życia, są bardziej wrażliwe na doświadczenia upokorzenia oraz silniej odczuwają potrzebę pewności i jednoznaczności poznawczej. Jednocześnie potrzeba znaczenia okazała się konstruktem odrębnym od cech osobowości i większości podstawowych wartości życiowych, co potwierdza, że mierzy specyficzną motywację, a nie ogólną skłonność psychologiczną.
Badacze wykazali także, że wysoka potrzeba znaczenia wiąże się z większą gotowością do podejmowania wymagających działań i poświęceń w imię ważnych celów. Osoby uzyskujące wyższe wyniki na DSS częściej deklarowały gotowość do wyrzeczeń na rzecz ważnej sprawy oraz angażowania się w kosztowne działania prośrodowiskowe. Jednocześnie wcześniejsze badania prowadzone w tym nurcie badawczym pokazywały, że ta sama potrzeba może odgrywać istotną rolę w procesach radykalizacji, wspieraniu skrajnych ideologii czy akceptacji przemocy politycznej. Według teorii poszukiwania znaczenia kluczowe znaczenie ma więc nie sama motywacja, lecz cele i wartości, którym zostaje podporządkowana.
W jednym z eksperymentów uczestnicy proszeni byli o przypomnienie sobie sytuacji upokorzenia lub zawstydzenia. Takie doświadczenie prowadziło do wzrostu deklarowanego pragnienia odzyskania znaczenia i szacunku. Oznacza to, że potrzeba znaczenia nie jest wyłącznie względnie trwałą cechą jednostki, lecz może być także aktywowana przez konkretne doświadczenia życiowe związane z utratą poczucia własnej wartości społecznej.
Publikacja wpisuje się w wieloletni nurt badań prowadzonych przez członków Behaviour in Crisis Lab nad psychologiczną potrzebą znaczenia oraz jej rolą w kształtowaniu zachowań społecznych. Dotychczasowe prace zespołu pokazywały, że dążenie do znaczenia może stanowić istotny czynnik zarówno w procesach radykalizacji i zaangażowania w działania polityczne, jak i w podejmowaniu wymagających poświęceń działań prośrodowiskowych. Opracowanie i walidacja skali DSS otwierają nowe możliwości badania tych procesów w sposób bardziej precyzyjny i porównywalny między różnymi kręgami kulturowymi.
red.
źródła: Biuro Prasowe UJ
|
|
NA SKRÓTY
