Policyjne służby ochrony i zabezpieczenia powstania w "Burzy" ("Rp1944") na terenach Inspektoratu AK Maria
 |
| (źródło: ikp) |
Proszowice, 1-08-2026
Duża część wiadomości jakie się otrzymuje na wojnie jest sprzeczna, jeszcze większa jest fałszywa, a zdecydowanie największa jest niepewna. Carl von Clauzevitz - "Dzieło o wojnie"
Aby czynić zło, człowiek musi uznać je za dobro, albo za rzecz rozumną i zgodną z prawem. [...] W ten sposób [...] inkwizytorzy szukali usprawiedliwienia w chrześcijaństwie, konkwistadorzy - w chwale Ojczyzny, kolonizatorzy - w cywilizacji, hitlerowcy w rasie, jakobini i bolszewicy w równości braterstwie i szczęściu. Człowiek musi szukać usprawiedliwienia dla swoich czynów Ideologia doskonale nadaje się do tej roli. To ona dostarcza usprawiedliwienia łotrostwu... Aleksander Sołżenicyn - "Archipelag Gułag"
Złożone działanie zorganizowane musi być odpowiednio zabezpieczone i chronione. Dotyczy to: polityki, gospodarki, finansów, kultury, wypoczynku, a także innych obszarów życia człowieka - a nade wszystko bezpieczeństwa i porządku publicznego społeczeństw i społeczności. Ochrona i zabezpieczenie złożonych działań zorganizowanych dokonuje się w każdej epoce historycznej, w której żyją i funkcjonują narody i państwa z uwzględnieniem ich dorobku cywilizacyjnego i rozwoju społeczno - technologicznego. Wpływa to na sposób działania w złożonej rywalizacji organizacji - np. słabszy działa inaczej niż silniejszy.
To zasada taktyki. Logika rywalizacji w celu odniesienia sukcesu np. gospodarczego albo osiągnięcia celu - np. przetrwania i uniknięcia wrogiego przejęcia albo całkowitej eksterminacji np. narodu albo mniejszości narodowej - np. los Romów albo Holokaust Żydów albo eksterminacja Polaków i innych narodów - zwłaszcza słowiańskich przez faszystów w czasie II wojny światowej.
Każda społeczność i każdy naród w sytuacji zagrożenia ma prawo do obrony swoich wartości i dziedzictwa. Ziemi nie porzucić, wiary nie pogrześć, mowy nie zabyć. To podstawowe cele w sytuacji zagrożenia w imię, których ponoszone są ofiary ze zdrowia i z życia na Ołtarzu Ojczyzny. Narody podbite i ciemiężone nie poddają się przemocy. Podnoszą głowy akcentując swoje prawa do wolności i samostanowienia. Słabsi i okupowani w postaci zrywów narodowych i powstań. Doświadczył tego Naród Polski wraz z mniejszościami narodowymi w czasie II wojny. Powstanie żydowskie w Getcie Warszawskim, Powstanie Warszawskie, Akcja "Burza" - to główne przykłady takich postaw wołających o godność, wolność i możliwość stanowienia o sobie.
W Dolinie Nidy i Szreniawy na przełomie lipca i sierpnia 1944 r. miały miejsce wydarzenia związane z charakterem Powstania Narodowego planowanego do przeprowadzenia w czasie Powstania Powszechnego a następnie realizowane w ramach Akcji "Burza".
Wykonywanie tak dużego zamierzenia o charakterze polityczno - militarnym i społecznym nie mogło by zaistnieć bez właściwej jego ochrony i zabezpieczenia funkcjonowania powstańczych sił partyzanckich i z przychylnością społeczeństwa i z odpowiednim działaniem służb ochrony powstania, do których należały: Państwowy Korpus Bezpieczeństwa, Ludowa Straż Bezpieczeństwa, Wojskowa Służba Ochrony Powstania.
Państwowy Korpus Bezpieczeństwa (PKB) - to policja Polskiego Państwa Podziemnego podlegająca Departamentowi Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu na Kraj. PKB stanowił podstawy przyszłej służby policyjnej, Jego struktury były związane ze strukturami Armii Krajowej i istniały w postaci komend i komisariatów na terenie całego Generalnego Gubernatorstwa jako komendy wojewódzkie, powiatowe, obwodowe i rejonowe.
 |
opracowanie własne autora na podstawie przeglądu AI na potrzeby artykułu (źródło: zbiory autora) |
Na terenach Kazimiersko - Proszowickiej Rzeczpospolitej Partyzanckiej Państwowy Korpus Bezpieczeństwa odegrał kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa i porządku publicznego i był legalną władzą porządkowo-policyjną Polskiego Państwa Podziemnego.
PKB rekrutował swoich funkcjonariuszy spośród byłych policjantów z czasów II Rzeczypospolitej oraz z granatowych policjantów, którzy będąc w niemieckiej służbie policyjnej działali na korzyść polskiej konspiracji niepodległościowej. Komendantem powiatowym na terenie RP44 został kpt. Klemens Cabaj "Igiel". Do zadań Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa należało:
- Wykonywanie zadań policyjnych - poprzez przewidywane regulowanie ruchem wojsk, przejmowanie i ochrona mienia poniemieckiego, zabezpieczenie budynków użyteczności publicznej i ich ochrona;
- Współpraca z administracją terenową - we wszystkich obwodach - Olkuszu, Miechowie, Pińczowie; zabezpieczenie i ochrona infrastruktury przemysłowej, drogowej i nadzorowanie reglamentacji zaopatrzenia. Pod nadzorem PKB funkcjonował handel na terenach Rzeczpospolitej Partyzanckiej 44;
- Wykrywanie przestępstw kryminalnych na terenie RP - 44 i zapobieganie rodzimej przestępczości w szczególności szabrownictwu, kradzieżom, rozbojom i innym przestępstwom.
Ludowa Straż Bezpieczeństwa (LSB) - to formacja policyjno - wojskowa Polskiego Ruchu Ludowego. Podlegała Ruchowi Ludowemu ROCH oraz Delegaturze Rządu na Kraj.
 |
opracowanie własne autora na podstawie przeglądu AI na potrzeby artykułu (źródło: zbiory autora) |
W czasie Rzeczpospolitej Partyzanckiej 44 wykonywała zadania wojskowo - policyjne poprzez:
- Współpracę i współdziałanie z innymi formacjami policyjno porządkowymi przewidywanymi do Powszechnego Powstania i do Burzy - w tym PKB, WSOP, AK i innymi organizacjami podziemia niepodległościowego;
- Funkcjonowanie jako lokalna milicja na poziomie gminnym zapewniając bezpieczeństwo mieszkańcom i ich ochronę przed bandytyzmem i konfidentami;
- Ochronę infrastruktury ( drogi, moty, koleje, magazyny, sklepy ) we współdziałaniu z innymi siłami porządkowymi Powstania;
- Realizację na wiejskich terenach wyzwolonych wsparcia wywiadowczego, zwalczanie obcej agentury i szpiegostwa. Zwalczanie bandytyzmu oraz zapobieganie anarchii.
Wojskowa Słuzba Ochrony Powstania - była formacją stanowiącą drugi rzut konspiracyjnego wojska Armii Krajowej i była przewidywana do zabezpieczenia tyłów Armii. Rekrutowała żołnierzy starszych roczników. Odpowiadała za logistyczne, administracyjne zabezpieczenie wyzwolonych terenów i wewnętrzne bezpieczeństwo wyzwolonych terenów na zasadach służby garnizonowo porządkowej. Inspektorem WSOP na terenie Inspektoratu Maria był por. rez. "Tarnawa". Do zasadniczych zadań WSOP należało w czasie istnienia Rzeczpospolitej Partyzanckiej:
- Współpraca z Państwowym Korpusem Bezpieczeństwa podczas przejmowania i ochrony infrastruktury;
- Tworzenie stałych posterunków ochronno - obronnych oraz patroli porządkowych w obiektach użyteczności publicznej we współpracy z PKB i LSB;
- Pełnienie służby wartowniczej i patrolowej na drogach i w rejonach przewidywanej mobilizacji oraz koncentracji wojsk własnych;
- Dozór jeńców - w miarę rozbrajania posterunków nieprzyjaciela oraz jego kolaborantów;
- Koordynacja transportu i zaopatrzenia kwatermistrzowskiego dla pododdziałów walczących 106 DP AK.
Struktura organizacyjna Wojskowej Służby Ochrony Powstania
 |
opracowanie własne autora na podstawie przeglądu AI na potrzeby artykułu - przyjęto model struktury (źródło: zbiory autora) |
Formacja WSOP dzieliła się na pion dowodzenia - sztabowy oraz pion wykonawczy - bojowy i do przewidywanych zadań. Pododdziały były zorganizowane na wzór pododdziałów Armii Krajowej, który wzorowany był na regulaminach Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej.
WSOP jako formacja zorganizowana na wzór wojskowy była ściśle przyporządkowana do struktur administracyjnych Inspektoratu AK "Maria". W ten sposób na szczeblu Inspektoratu tworzono batalion, obwód wystawiał kompanię a na szczeblu placówki wystawiany był pluton. Pojedyncze sołectwa/miejscowości wystawiały drużyny, sekcje i patrole.
Nie potrafię umieścić w strukturze pododdziałów WSOP - u systemu łączności ponieważ z dostępnych mnie tekstów - w tym AI - wynika że łączność konspiracyjna opierała się o skrzynki kontaktowe. Łączność dużych jednostek (GO GARDA - 106 DP + BK BANK) zapewniała radiostacja z szyfrantkami. Łączność przewodowa opierała o system poczty i telekomunikacji z wykorzystaniem stacji kolejowych i poczty, łączność konspiracyjna opierała się na łącznikach i kurierach, którzy organizacyjnie stanowili poczet dowódcy.
Ale już w opisie bitwy na Górze Jaksickiej k. Koszyc (5.08.1944) - widnieje opis sytemu łączności polowej przewodowej z m.p.d.-cy 4bp - wzgórze KASIN do poczty w Koszycach ("łączyć na 4c - to być może klawiatura aparatu - czyli wtyki na funkcję 4/c - albo szyfr łączności na dany dzień), a dalej łącznikiem (na rowerze lub motorze) do pozycji bojowych plutonów szturmowych. W każdym razie w mojej ocenie system łączności RP Kazimiersko - Proszowickiej powinien być gruntownie zbadany jako jeden z kluczowych systemów zarządzania organizacją oraz w czasie walki, która jest starciem przeciwstawnych sił realizujących różne taktyki.
Realizując Rzeczpospolitą Partyzancką w lipcu i sierpniu 1944 r. nasi ojcowie przeciwstawili się zbrojnie ideologii. Zarówno wrogiej ideologii faszyzmu i bolszewizmu jak i ideologii zwycięzców, którzy już wtenczas dokonali pierwszych uzgodnień podziału powojennego swiata w Teheranie, co dla podziemia konspiracyjnego w Polsce było tajemnicą. Im przyświecała idea własnego państwa jako Rzeczypospolitej - republiki demokratycznej - czyli takiej formy państwa, w którym jest miejsce na każdy pogląd za wyjątkiem poglądów faszystowskich i bolszewickich. O taką formę państwa porwali się do walki z silniejszymi - mocarzami ówczesnego świata, tworząc w tym celu organizacje polityczne i militarne dla osiągnięcia celów politycznych i społecznych, o które wtenczas można było tylko walczyć - akcentując swoje istnienie i podkreślając jednocześnie że istnieją inne formy państw demokratycznych, które nie są nacechowane wrogimi ludziom ideologiami.
Jestem dumny z ojców - być dumnym z ojca to ważne.
 |
opracowanie własne autora na potrzeby artykułu - ze zbiorów autora i wikipedia.pl (źródło: zbiory autora) |
Artykuł nie opisuje walki zbrojnej w ramach działań partyzanckich (działań nieregularnych) W tekście znajduje się opis organizacji realizujących zabezpieczenie i ochronę tych działań partyzanckich.
Ma to podwójne znaczenie. Po pierwsze walka zbrojna jako działanie zorganizowane a jednocześnie destrukcyjne osiąga swoje cele przy ok. 70% zabezpieczeniu i ochronie działań zbrojnych. Sam bój albo walka jako starcie stron walczących stanowi tylko ok. 30% wysiłku, który i tak będzie zniweczony gdy nie ma napraw, dostaw, medycyny, transportu, amunicji, morale, innego zaopatrzenia i wyposażenia. Nade wszystko zaś jeśli nie ma wiarygodnych informacji budujących idee i wzmacniających wartości moralne zarówno w ramach własnej strategii państwa jaki w ramach informacji płonących z terenu czyli z obszaru - pola walki.
Po wtóre czas dzisiejszy kiedy wokoło granic Polski toczą się wojny kinetyczne a nasze umysły są cały czas poddawane wojnie kognitywnej, w której ogromny wpływ na ludzi wywiera informacja - dezinformacja oraz działania hybrydowe zwłaszcza rosyjskich sił wywiadowczych musimy mieć świadomość konieczności ochrony i zabezpieczenia własnych gospodarstw, instytucji, organizacji, stowarzyszeń, przedsiębiorstw; przed destrukcją i chaosem w przestrzeni społecznej a szczególnie w przestrzeni informacyjnej. Musimy także mieć świadomość konieczności współpracy ze współczesnymi instytucjami/organizacjami odpowiedzialnymi za realizację zadań i przedsięwzięć ochrony ludności i infrastruktury (ABW, SKW, policja, straż pożarna, straż miejska, administracja publiczna, siły zbrojne i inne) w ramach stopni gotowości alarmowych, Wznawianych co kwartał na terenie naszego kraju odpowiednim zarządzeniem Premiera Rządu Rzeczypospolitej Polskiej.
 |
opracowanie własne autora na potrzeby artykułu - ze zbiorów autora i wikipedia.pl (źródło: zbiory autora) |
Pokój nie jest nam dany raz na zawsze. Siły zła i destrukcji mają tendencję do odradzania się pod różnymi postaciami. Norweska pisarka Asne Seierstad stwierdziła 23. 07. 2026 r., w 15 rocznicę ataku A.Breivika na biwakującą młodzież na wyspie Utoya: Gdy doszło do ataku byliśmy w szoku, bo byliśmy przyzwyczajeni do tego że te złe rzeczy dzieją się gdzieś indziej, nie u nas nie w Norwegii [...] Byliśmy tacy trochę uśpieni, trochę naiwni jeśli chodzi o bezpieczeństwo. To co się wydarzyło 15 lat temu to był szok - została nam zadana rana. Mamy ranę na społeczeństwie ale ona musi być oczyszczona. [...] Ekstremiści tworzą już większe społeczności on line - dodała Asne Seierstad. Rządy w Europie muszą się temu przyglądać.
opracowanie: Piotr Staniszewski
ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
- Wystawa Państwowy Korpus Bezpieczeństwa, Policja Polskiego Państwa Podziemnego w dokumentach; strona internetowa policja.pl/aktualności
- B.M. Nieczuja Ostrowski; Rzeczpospolita Partyzancka
- B.M. Nieczuja Ostrowski; Inspektorat AK Maria w walce
- T. Horsztyński; Cytat dnia Aleksander Sołżenicyn; aby czynić zło człowiek musi...; polskieradio24.pl / 23.07.2026 r.
- M.Balcerek, M.Blus; Jego poglądy zyskują popularność. Mija 15 lat od ataku Andreasa Breivika w Norwegii; polsatnews.pl / 23.07.2026 r.
- zbiory autora
- przegląd od AI - różne
|