Zeznania na piśmie w postępowaniu cywilnym

zdjęcie dodane przez cottonbro studio: https://www.pexels.com/pl-pl/zdjecie/reka-retro-papier-atrament-7611748/

Kocmyrzów, 1-07-2025

     Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka na piśmie jest stosunkowo nowym rozwiązaniem, ponieważ wprowadzone zostało reformą kodeksu postępowania cywilnego z 2019 r. Kiedy jest on dopuszczalny i jak się go przeprowadza? Jakie niesie ze sobą skutki procesowe? Zgodnie z art. 2711 k.p.c., Świadek składa zeznanie na piśmie, jeżeli sąd tak postanowi. W takim przypadku świadek składa przyrzeczenie przez podpisanie tekstu przyrzeczenia. Świadek jest obowiązany złożyć tekst zeznania w sądzie w terminie wyznaczonym przez sąd. Przepisy art. 165 § 2, art. 274 § 1 i art. 276 stosuje się odpowiednio.

Jak przeprowadza się dowód z zeznań na piśmie?

     Sąd decydując się odebrać od świadka zeznania na piśmie, najpierw prosi strony o nadesłanie listy pytań. Następnie przesyła ją do świadka wraz z formularzem, na którym znajduje się treść przyrzeczenia oraz pouczenia. W zakreślonym przez sąd terminie świadek powinien odesłać podpisany formularz oraz podpisane zeznania na adres sądu. Niewywiązanie się z tego obowiązku naraża świadka na grzywnę zgodnie z art. 274 k.p.c.

Kiedy przeprowadza się zeznania na piśmie?

     Decyzję o odebraniu zeznań na piśmie kodeks pozostawia w całości w gestii sędziego. W praktyce sądy korzystają z tej formy, gdy świadek mieszka daleko od siedziby sądu lub gdy z innych przyczyn (np. zdrowotnych) nie może się stawić osobiście na rozprawie. Zeznania na piśmie bywają także sposobem na przyspieszenie postępowania, gdyż nie wymagają przeprowadzenia rozprawy. Jeśli jednak świadek ma istotne informacje w sprawie, zawsze wnoszę, byśmy mieli możliwość przesłuchania go w zwykłym trybie, tj. osobiście na sali rozpraw, ewentualnie w formie wideokonferencji.

Kontrowersje

     Złożenie zeznań w formie pisemnej pozwala co prawda na przyspieszenie postępowania, jednak z drugiej strony przełamuje zasadę bezpośredniości. Proces przesłuchiwania świadka jest bardzo dynamiczny. Ważne jest analizowanie nie tylko np. zaistniałych sprzeczności w wypowiedzi czy przejęzyczeń, ale też zachowania świadka - tego jak reaguje na niektóre pytania, czy robi nieuzasadnione przerwy w wypowiedzi, czy odpowiada pytaniem na pytanie etc. Podczas składania zeznań ważne jest również obserwowanie zachowania obu stron postępowania i tego jak reagują na wypowiedzi świadka, np. czy próbują przerywać wypowiedź lub podpowiadać świadkowi. Wszystkie te elementy będą niewidoczne podczas zeznań pisemnych, a to również na ich podstawie sąd ocenia wiarygodność zeznań.

Podsumowanie

     Zeznania na piśmie to sposób, który pozwala uzyskać zeznania świadka niemogącego stawić się w sądzie. Obecnie jednak coraz częstszą praktyką jest w takich sytuacjach odbieranie zeznań w trybie wideokonferencji przeprowadzanej w trakcie rozprawy. W mojej ocenie jest to lepsza alternatywa dla zeznań na piśmie, która w wyższym stopniu zabezpiecza prawa stron.

Magdalena Kowalska-Graca   

Materiał pochodzi z portalu Internetowy Kurier Proszowski (https://www.24ikp.pl)

Zapraszamy!