facebook
Historia proszowskich ulic - PODSUMOWANIE
Loading

    Dzisiaj jest poniedziałek, 15 października 2018 r.   (288 dzień roku) ; imieniny: Jadwigi, Leonarda, Teresy Dzień Wolnego Oprogramowania,Dzień Białej Laski    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / historia proszowskich ulic / Historia proszowskich ulic - PODSUMOWANIE
O G Ł O S Z E N I A
patronaty IKP



Historia proszowskich ulic - PODSUMOWANIE
historia proszowskich ulic

(fot. mapa.szukacz.pl)

Proszowice, 6-10-2015

     Nazewnictwo kilkudziesięciu ulic, w tym Rynku, to historia naszego miasta. Ich przestrzenny układ ma swój początek w akcie nadania praw miejskich w 1358 roku przez króla Kazimierza Wielkiego. Niezmiennie, tą samą nazwę na przestrzeni wieków, posiada Rynek. Z wyłączeniem okresu PRL, przy odwiecznej nazwie zostały ulice, Królewska, Krakowska i Kościelna (o. Rafała), które w tamtym czasie nazwano imieniem Karola Marksa, Ludwika Waryńskiego i Karola Świerczewskiego.

     Wśród nazewnictwa obecnych ulic, dominują te, którym patronów nadano w okresie międzywojennym i w dobie PRL. Przywrócenie dawnych nazw i nadania nowych, miało miejsce z początkiem lat 90-tych XX wieku. Należy podkreślić, że już w warunkach PRL-u, w 1981 roku, w miejsce gen. Karola Świerczewskiego przywrócono ulicy imię o. Rafała, a Karola Marksa, w 1989 roku ponownie stała się ulicą Królewską.

     Za nadzwyczaj udanego patrona ulicy, z okresu PRL, uważam nadanie traktowi skalbmierskiemu imienia Kazimierza Brodzińskiego. Moje wątpliwości, z uwagi na zasługi dla rozwoju Ziemi Proszowskiej, w tym przywrócenia powiatu proszowickiego czy budowy szpitala, budzi, z inicjatywy mieszkańców, likwidacja patrona ulicy Józefa Nagórzańskiego. W okresie po II wojnie światowej, w skali Polski, nadawano ulicom nazwy, Wolności i Partyzantów. Wolności, na cześć armii radzieckiej, a Partyzantów, by uczcić partyzantów GL-AL, AK i BCH. Wydaje się, że w naszym mieście jest wystarczająca ilość nazw ulic związanych z tradycją Insurekcji 1794 roku. No może jeszcze należałoby uczcić bohatera bitwy pod Racławicami, Andrzeja Łakomskiego z Proszowic.

     W nazewnictwie odczuwam brak ulic związanych z Honorowym Obywatelem naszego miasta Józefem Piłsudskim i Ojcem Świętym Janem Pawłem II.

     Odnosząc się do historii ulic, starałem się przyporządkować im dawne nazwy. W wielu przypadkach bezskutecznie. W Regestrze pomiarowym miasta z 1821 roku, wśród 12-tu ulic mamy: Rynek, Królewską, Kościelną, Szpitalną, Wrocławską czy Brzeską, ale też (proszę o wytypowanie lokalizacji!) ulic, Zatylniej, Za Placami, Siennej, Różowej i Polnej... A gdzie, wg źródła z 1770 roku biegła ulica Błonna zamieszkała przez rodziny, Zychów, Bąków, Księżnych, Skurczyńskich, Flrczykiewiczów, Kasperkiewiczów, Dziurzyńskich, Jelonkiewiczów i Waligórskich...

    Podobnie Łonna z Podłaziebną, zamieszkała przez 8 rodzin i 17 osób? Też nie jestem w stanie stwierdzić przebiegu ulicy Czarnej wykazanej w źródłach z 1810 i 1858 roku. Którą drogę w 1858 roku nazwano Górecką?, a w latach 1841-1843, "...traktem ku Działoszycom...". W 1810 roku i później źródła wykazują "...gościniec skalbmierski...".

Bogactwu nazw ulic miasta towarzyszyły nazwy topograficzne. O wielu z nich wspominałem w nazewnictwie ulic. Były to, "Jeziórko", "Dębowiec", "Za Gajem", "Karmelitka", "Błonia" czy "Podgórze", ale obok nich "Za Dużym Wąwozem", "Szerzyzny", "Małe Wąwozy", "Przy Strycharskim", "Mytnia", "Świnia Krzywda" (Część Błoń), i "Za Św. Trójcą".

     Wspomniany Regestr miasta z 1821 roku wykazuje 3 place rządowe o powierzchni 1 morgi 216 prętów i 20 stóp,16 placów kasy miejskiej o powierzchni 5 mórg 2 prętów i 50 stóp.9 mórg 106 prętów i 15 stóp, w 23 kawałkach, stanowiło własność parafii. Natomiast 155 placów o obszarze 80 mórg 163 pręty i 15 stóp stanowiło własność mieszczan. Ich obszar był zróżnicowany.

     Powierzchnia 86 działek nie przekraczała 70 prętów, 13 tu działek w granicach 71 - 100 prętów. W posiadaniu działek od 101 do 200 prętów było 37 rodzin, a od 201 do 300 prętów 14 rodzin. Właścicielami placów o powierzchni większej niż 1 morga było 7 rodzin. Ich właścicielami byli: Andrzej Gałyszkiewicz, Sebastian Kozerski, Jacenty Garbusiński, Jan Sikorski, Szymon Borchulski, Wincenty Jabłoński i Maciej Skalski.

     Siedliska te zamieszkiwały rodziny; Bentkowskich, Biechońskich, Biernackich, Borchulskich, Czajęckich, Jabłońskich, Bujakowskich, Cęckiewiczów, Chmielarskich, Czarneckich, Dzikowskich, Gałyszkiewiczów, Garbusińskich, Gondzików (Gądzikiewiczów), Florczykiewiczów, Jelonkiewiczów, Jaraczewskich, Kotarskich, Kozerskich, Księżnych, Kubackich, Kwiecińskich, Łakomskich, Moliszewskich, Nakielskich, Pawłowskich, Palmączyńskich, Pomykalskich, Praszkiewiczów, Rokicińskich, Sadowskich, Sikorskich, Skalskich, Soleckich, Skurczyńskich, Szumerów, Tomaszkiewiczów, Waligórskich, Wciślińskich, Zajączkowskich, Zawartków, Zbereckich i Ziemskich.

Henryk Pomykalski   

Źródła:

Kraków. Polska Akademia Nauk, Rkps nr 439.

Proszowice 1777 rok.

Opis domu zmarłych bezpotomnie Jana i Agnieszki Kozerskich.

[Fragmenty] ...dom, od południa słońca w Rynku miasta (...) na słupach sześciu, powała z las chrustów, leżąca na płatewce, w środku na którym krokiew 6, na tych lasy z chrustu pogrodzone. Wchodząc do sieni tego domostwa są drzwi dobre na zawiasach dwóch żelaznych (...) z wrzeciądzami dwiema y skublami czterema (...) są drzwi po prawej ręce do izdebki (z sieni) na zawiasach (...) w izbie są 2 okienka od południa w drewno oprawione (...) powała stara, ściany (...) oblepione gliną. Z tej izdebki są drzwi do komory na zawiasach dwóch (...) w tej komorze, w okienku jest szyb 6 okrągłych małych w drewno oprawione, powała na 2 straganach dębowych (...) Z sieni, po prawej ręce są drzwi do kuchenki na zawiasach dwóch (...) w tej kuchence jest komin wywiedziony na strzechę, z tej kuchenki są czeluści wymurowane do kotliny, do gorzelni, do tej gorzelni są drzwi (...) kotlina dla garca do palenia gorzałki wymurowana z cegieł...

     W końcowej części opisu, wartość domu z gruntem i ogrodem wyceniono na 924 złote.

Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Krakwie. IT 246.

Opis inwentarza folwarku Proszwskiego z 1784 roku.

[Fragmenty] ...Wjeżdżając od miasta są wrota na dwoje otwierające się na biegunach drewnianych (...) przy których furtka (...) z tarcic (...) z obu stron chrustem ogrodzone, idąc dalej (...) jest folwark do którego wchodząc są drzwi z tarcic, dobre, na zawiasach y hakach z klamką (...) y wrzciądzami dwoma żelaznymi, nad tymi drzwiami okienko nowe w szyb czterynaście, w drewno oprawne, na lewej ręce izba do której drzwi z tarcic na zawiasach y hakach (...) w tej izbie okien dwa (...) powała stara, piec z kafli białych i zielonych (...) na fundamencie murowanym, komin kopiasty murowany nad dach wyprowadzony (...) jest alkierz (...) w tym alkierzu okien dwa z prętami żelaznymi (...) przy sieni są drzwi do drugiej izby (...) okno jedno dobre, podłoga z drzewa (...) powała dobra (...) z tej izby jest komora (...) są drzwi do piekarni (...) ściany z cegły murowanej z kominem na dach wyprowadzanym sufitem (...) w tejże sieni jest komin wielki z ogniskiem z cegły murowanym...

     Opis budynków proszowskiego folwarku liczy blisko 30 stron. Jest cennym dokumentem obrazującym, kiedyś cenną cząstkę dóbr królewskich i historii naszego miasta. Dziś obszar ten zalegają grunty uprawne. Ich właściciele umieją dokładnie wskazać gdzie stał dwór, kaplica, budynki gospodarcze i stawy.

Pozostałością po tych, przez wieki funkcjonujących obiektach, jest tylko nazwa ulicy Zamkowej...



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Ten kto ma odwagę się śmiać, jest panem świata.
(Giacomo Leopardi)
październik  15  poniedziałek
październik  16  wtorek
[15.30]   (Proszowice)
Biblioteka z miejscem dla CIEBIE
[18.00]   (Kraków)
Człowiek z betonu, niedokończona historia Jacka M. - spotkanie w KKW
październik  17  środa
październik  18  czwartek
DŁUGOTERMINOWE:
[wystawa fotograficzna]   Lancorona
[wrzesień-październik]    (MBP Proszowice)


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ