facebook
Cmentarz I wojenny w Szarbi

    Dzisiaj jest wtorek, 09 marca 2021 r.   (68 dzień roku) ; imieniny: Dominika, Franciszki, Katarzyny    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   |   praca-Jobsora   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   wykaz miejsc   |   kościoły   |   kaplice   |   figury   |   krzyże   |   dwory   |   młyny   |   dzwonnice   |   inne archit.   |   atrakcje przyrodnicze   |   skarby utracone   | 
 inne... 
 | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / miejsca, obiekty... / inne / Cmentarz I wojenny w Szarbi
O G Ł O S Z E N I A


Cmentarz I wojenny w Szarbi

zdjęcie z 2020 roku, miejsce gdzie najprawdopodobniej znajdował się cmentarz
(fot. zbiory autorów)

Szarbia, 12-10-2020

     W okolicach Proszowic, w trakcie I wojny światowej toczyły się ciężkie i zaciekłe walki, o czym najdobitniej świadczą liczne cmentarze wojenne w okolicy - niestety wiele z nich jest już całkowicie zapomniana i nieraz zniszczona. Doskonałym przykładem jest miejscowość Szarbia w gminie Koniusza.

     To tam w listopadzie 1914 roku starły się wojska rosyjskie z austro-węgierskimi. W kronice wsi Szarbia możemy przeczytać, jak wyglądały te wydarzenia z punktu widzenia mieszkańców: [...] Trzy dni walk artylerii i piechoty, wojska rosyjskiego z wojskami armii Austrii na linii okopów od lasu w Wierzbnie pod Glew i walka na bagnety, przyniosły śmierć około 50 osób (bez dokumentów) obu armii, którzy zostali na miejscu pogrzebani. Walczyli Polacy ze sobą i ginęli, z poboru Rosji i Austrii. Po zakończeniu wojny z polecenia władz gminy Wierzbno w roku 1918/1919 ciała jak i kości zostały przewiezione pod Glew na działkę, która była już za czasów pańszczyźnianych, wydzielona na cmentarz dla ludzi zmarłych [...] na cholerę. Grzebano ich na miejscu, gdzie już z dawna rosła plącząca brzoza, a obok krzyż dębowy [...].

     I to właśnie opowieści ludzi, a później zapisy w kronice zwróciły naszą uwagę na ten cmentarz. Dzisiaj już wiemy, gdzie mniej więcej się on znajduje, jednak przejdźmy jeszcze na chwilę do kroniki, która była naszą pierwszą podpowiedzią: [...] Cmentarz założony był na pastwiskach pod Glewem, przylegający od południa do działki zakupionego później pola przez Będą Jana. Nieboszczyków zbierał Szostek, zamieszkały w Szarbii. Złożono ich w trzech wspólnych mogiłach z krzyżami brzozowymi, pięknie ogrodzono, brzózki wożono z Biórkowa. Cmentarz o wymiarach 15 x 15 m. [...].

szkic cmentarza w Szarbi w trakcie wizytacji w 1921 roku
(fot. zbiory autorów)

     To pozwoliło dość dokładnie określić miejsce, ale ważniejsze jest to, że jak czytamy cmentarz był miejscem zadbanym i otoczonym należytą opieką. Jednak taki stan rzeczy trwał bardzo krótko, mimo że pamięć o cmentarzu trwała:

1928 rok - [...] Na zebraniu młodzieży postanowiono obok figury Matki Bożej usypać mały kopiec, na nim krzyż betonowy z napisami dat powstań, wojny i rok odzyskania niepodległości. Jako "grób nieznanego żołnierza" jest pogrzebanych około 50 osób z pierwszej wojny światowej, ale bez drogi [...].

     Przejdźmy natomiast jeszcze do tego jak mogła wyglądać ta mogiła i ilu faktycznie pochowano w niej żołnierzy. Pomoże nam w tym książka Dr Jerzego Pałosza - Śmierciom Złączeni. W niej możemy przeczytać: [...] Jesienią 1921 roku przeprowadzono gruntowną wizytację cmentarzy na terenie ówczesnego województwa kieleckiego. Lektura protokołów dostarcza przygnębiających wrażeń. Cmentarz w Szarbii, gm. Koniusza, pow. Proszowice: zniszczenie ogrodzenia, z 30 krzyży zniknęły 23, a pozostałe siedem z drzewa brzozowego w złym stanie, zniknęły wszystkie tabliczki nagrobne. Dziś cmentarz ten, na którym spoczywa 71 żołnierzy, w tym rosyjski kapitan i austro-węgierski kadet, jest polem ornym bez jakichkolwiek śladów przeszłość [...].

     Tak więc jak widać, że w pierwotnej formie cmentarz ten funkcjonował zaledwie około 2 lat. Należy też przyjąć, że zgodnie z oficjalnymi dokumentami pochowano tam 71 żołnierzy, a nie "około 50" jak zapisano w kronice.

     Jako ciekawostkę podamy jeszcze fragment zapisany w źródłach austriackich [...] Noc 20 listopada, 3 i 4 pułk na zdobytych i zniszczonych stanowiskach w Żydowie i Wroninie. Patrole wysłane w nocy, doniosły, że ciała zostały pochowane na wzgórzach za potokiem Klikowiec [...] (inna nazwa Ropotek). Zapis ten jednoznacznie pozwala przypuszczać, że chodzi o to samo miejsce co opisane w kronice.

W dzisiejszych czasach cmentarz nadal nie ma żadnego upamiętnienia, co więcej nie znajduje się na chwilę obecną w ewidencji cmentarzy wojennych. I nadal jest ornym polem.

opracowanie: Adrian Bryła, Adam Psica   

najprawdopodobniej cmentarz w Szarbi
(fot. zbiory autorów)


ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. schronyproszowice.pl/cmentarz-i-wojenny-w-szarbi
  2. schronyproszowice.pl/i-wojna-swiatowa-w-obiektywie-cz-1-proszowice-i-okolice



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Ludzie są jak kwiaty; stworzeni do tego, aby się rozwijać.
(Andre Liege)
marzec  9  wtorek
marzec  10  środa
marzec  11  czwartek
marzec  12  piątek
DŁUGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ