facebook
Nauczycielka, harcerka, żołnierz Armii Krajowej</i>

    Dzisiaj jest sobota, 31 października 2020 r.   (305 dzień roku) ; imieniny: Halloween,Dzień Rozrzutności    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   |   praca   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   lista postaci   |   przyjaciele regionu   |   stąd pochodzili   |   "zwykli - niezwykli"   | 
 ludzie Rzeczpospolitej Partyzanckiej 1944 
 |   "katyńczycy"   | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / ludzie ZP / rp1944 / Nauczycielka, harcerka, żołnierz Armii Krajowej
O G Ł O S Z E N I A


Nauczycielka, harcerka, żołnierz Armii Krajowej
Irena Parys ps. Maria
(ur.: 6.01.1906 - zm.: 6.02.2001)

biogram

Irena Parys-Lewicka ps. Maria
(fot. encyklopedia.mielec.pl)

Proszowice, 7-03-2020

Kapitan Irena Parys (z domu Lewicka) ps. Maria, urodziła się 6 stycznia 1906 roku w Mielcu (w księdze chrztów parafii św. Mateusza w Mielcu jest data 6-01-1906 natomiast w innych dokumentach figuruje data 27-11-1910 i 10-11-1913), była córką Teodora i Anny z domu Rink. Po ukończeniu Żeńskiego Seminarium Nauczycielskiego im. E. Platerówny w Mielcu (matura w 1930 r.) podjęła pracę jako nauczycielka.

     Równocześnie kształciła się, kończąc Wyższy Kurs Nauczycielski w Krakowie lub w Tarnowie oraz kursy sanitarne PCK. Poza nauką i pracą zawodową wiele czasu poświęcała harcerstwu, do którego należała od 1922 r. Pełniła m.in. funkcję drużynowej, a następnie (1933-1935) komendantki Żeńskiego Hufca Harcerskiego w Mielcu w stopniu podharcmistrzyni. Była także instruktorką Przysposobienia Wojskowego Kobiet. Od 1935 r.(?) zamieszkała w Krakowie i pracowała jako nauczycielka. Ukończyła m.in. kurs dramatyczny i kurs gier zespołowych oraz uczestniczyła w szkoleniach kierowników świetlic.

     Wzięła udział w wojnie obronnej 1939 r. jako sanitariuszka pułkowej placówce sanitarnej (74 pułku piechoty) w taktycznej grupie "Sandomierz" pułkownika Antoniego Sikorskiego. Po rozbiciu pułku w którym służyła znalazła się w szpitalu polowym w Krasnobrodzie koło Zamościa, później w szpitalu polowym w Zamościu. Po zakończeniu kampanii powróciła do pracy nauczycielskiej w Krakowie, ale po odmowie podpisania deklaracji lojalności wobec władz okupacyjnych została zwolniona.

Od stycznia 1940 r. działała w konspiracji (ZWZ/AK), była m.in. kurierką i łączniczką Kedywu Kraków oraz członkiem patrolu specjalnego (toksyczno-bakteriologicznego "Słoneczko"). Posługiwała się pseudonimem "Lila Maria". W lutym 1940 r. podjęła pracę w Sekcji Charytatywnej RGO jako pielęgniarka, a później - kierownik Domów Opieki Społecznej dla uchodźców i przesiedlonych. W 1943 r. uczęszczała na kursy pielęgniarskie z programem Uniwersyteckiej Szkoły Pielęgniarskiej w Krakowie i pracowała jako praktykantka - sanitariuszka w ambulatoriach Ubezpieczalni Społecznej. W konspiracji pracowała w patrolu specjalnym oraz była kurierką i łączniczką Kedywu, jeżdżąc z meldunkami do Warszawy. Obsługiwała punkt kontaktowy Banku Gospodarstwa Krajowego przy ul. Brackiej 13 w Krakowie.

     W styczniu 1944 r. przeszła do pracy wywiadowczej w Kedywie, a w lipcu tego roku, jako wywiadowczyni, łączniczka i sanitariuszka 1 kompanii "Huragan" Samodzielnego Batalionu Partyzanckiego "Skała", uczestniczyła w starciach z oddziałami niemieckimi: pod Zaryszynem, Moczydłem, Krzeszówką, Sadkami i Złotym Potokiem. Pełniła funkcję łącznika oddziału z Komendą w Krakowie, aż do 15 stycznia 1945 r. 11 listopada 1944 r. otrzymała stopień podporucznika.

     Po wyzwoleniu Krakowa spod okupacji hitlerowskiej powróciła do pracy w ambulatorium Ubezpieczalni Społecznej, a od lutego do października 1946 r. pracowała w placówkach opieki społecznej w Krakowie. Nie ujawniła się jako były członek AK, pomagała kolegom przybywającym z lasów. Po aresztowaniu, a następnie wypuszczeniu majora Jana Pańczakiewicza ps. Skała i podporucznika Czesława Ciepieli ps. Karp oraz ujawnieniu się akowców, pozostała w ukryciu, zapewniając także kryjówkę dla Cz. Ciepieli, dopóki nie wydostał się za granicę.

     W marcu 1946 r. objęła etat wychowawczyni, a następnie kierowniczki Pogotowia Opiekuńczego dla bezdomnych chłopców w placówce Centralnego Komitetu Opieki Społecznej w Krakowie. W listopadzie/grudniu 1946 r. przedostała się przez "zieloną granicę" do Meppen w Niemczech Zachodnich. Tam objęła kierownictwo internatu Kursów Sióstr Pogotowia Sanitarnego przy 1. Dywizji Pancernej oraz włączyła się w działalność ZHP w Niemczech i pełniła funkcję referentki zuchów.

     W maju 1947 r. wyjechała do Anglii i została zatrudniona jako sekretarka w Głównej Kwaterze Harcerek w Londynie, a następnie pełniła szereg funkcji w Komendzie Chorągwi Harcerek w Wielkiej Brytanii. M.in. w latach 50. była skarbnikiem i referentką prasową, a na początku lat 60. - komendantką KChH. Otrzymała stopień harcmistrzyni. Organizowała i prowadziła kolonie i obozy harcerskie oraz była współorganizatorką harcerskich uroczystości patriotycznych. W latach 1959-1960 prowadziła Referat Prasowy Komendy Chorągwi Harcerek. Była członkiem Komendy Chorągwi Harcerek podczas Zlotu. Działała jako wizytatorka Szkół Sobotnich na terenie obejmującym hufce: "Szczecin" i "Pomorze", jak również pomagała w Teatrze "Syrena". W 1960 r. zorganizowała chór harcerek.

Zarząd Główny ZNPZ. Siedzą od lewej: Danuta Mrozek, Wanda Dziedzic wiceprezes. C. Czapliński - prezes, Irena Parys-Lewicka, Roma Tomaszewska - członkinie. Stoją: Norbert Stencel- sekretarz, Irena Grocholewska, Albin Kiernożycki - skarbnik, Stefa Wolańska, Józef Kukliński - prezes Koła ZNPZ Londyn. Nieobecni za zdjęciu: Józef Mirczyriski - delegat ZNPZ na Szkocję i Lidia Stachowicz z Londynu
(źródło: Zrzeszenie Nauczycielstwa Polskiego...)

     Angażowała się też do prac społecznych w innych polskich organizacjach w Wielkiej Brytanii, m.in. w Zarządzie Macierzy Szkolnej i Zrzeszenia Nauczycielstwa Polskiego. Wizytowała Szkoły Sobotnie w wielu miastach, współorganizowała kursy języka polskiego w Londynie, uczestniczyła w wysyłaniu paczek do Polski przez Zjednoczenie Polek. Podczas XI Walnego Zjazdu Zrzeszenia Nauczycielstwa Polskiego za Granicą odbywającego się w dniach 15-17 maja 1953 r. została wybrana do Zarządu Głównego Zrzeszenia Nauczycielstwa Polskiego za Granicą. Brała również udział w XII Walnym Zjeździe Zrzeszenia Nauczycielstwa Polskiego za Granicą jaki miał miejsce w Londynie 26-27 czerwca 1954 r. i ponownie weszła w skład Zarządu Głównego jako członkini.

     Była skarbnikiem Koła AK w Londynie, przewodniczącą Komisji Rewizyjnej Związku Spadochroniarzy oraz wiceprezesem chóru im. F. Chopina. Ze szczególnym zamiłowaniem dokumentowała działalność Polaków w Wielkiej Brytanii, zarówno na kartach kronik i taśmach filmowych, jak i w postaci zapisu elektronicznego. Była członkiem Klubu Filmowego Polskiej YMCA.

     Kapitan Irena zmarła 6 lutego 2001 r. w Domu Polskim w Newton Abbot. Spoczywa na cmentarzu w Newton Abbot w Wielkiej Brytanii.

Została odznaczona: Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami (1 października 1944), Krzyżem Armii Krajowej i Medalem Wojska Polskiego.

     20 marca 2004 r. nastąpiło uroczyste poświęcenie epitafium na jej grobie, ufundowanego przez instruktorki Związku Harcerstwa Polskiego poza granicami Kraju.

opacowanie: Andrzej Solarz   


ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. Jacek Krzysztof Danel; Parys-Lewicka Irena Anna, "Maria"; [w:] Małopolski słownik biograficzny uczestników działań niepodległościowych 1939-1945, t. 15; BARBARA - B. Gąsiorowska; Kraków 2011
  2. Tadeusz Radzik; Zrzeszenie Nauczycielstwa Polskiego Zagranicą w latach 1941-1991; Lublin 1992

  3. encyklopedia.mielec.pl
  4. kedyw.info
  5. dlibra.umcs.lublin.pl
  6. docplayer.pl



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Prawdziwej wdzięczności nie można wyrazić słowami .
(Goethe)
październik  31  sobota
listopad  1  niedziela
[15.00]   (Proszowice)
Zapal znicz dla bohatera naszej małej ojczyzny!
listopad  2  poniedziałek
listopad  3  wtorek
DŁUGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ