facebook
Komendant Placówki i Kompanii "Kasztan" <i>(Kazimierza Wielka)</i>

    Dzisiaj jest sobota, 15 sierpnia 2020 r.   (228 dzień roku) ; imieniny: Marii, Napoleona, Stelii +Wniebowzięcie NMP,Święto Wojska Polskiego    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   lista postaci   |   przyjaciele regionu   |   stąd pochodzili   |   "zwykli - niezwykli"   | 
 ludzie Rzeczpospolitej Partyzanckiej 1944 
 |   "katyńczycy"   | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / ludzie ZP / rp1944 / Komendant Placówki i Kompanii "Kasztan" (Kazimierza Wielka)
O G Ł O S Z E N I A


Komendant Placówki i Kompanii "Kasztan" (Kazimierza Wielka)
Franciszek Palus ps. Bałtycki
(ur.: 14.12.1898 - zm.: 3.03.1977)

biogram

Franciszek Palus ps. Bałtycki
(fot. Kazimiersko - Proszowicka...)

Proszowice, 12-02-2020

Kapitan Franciszek Palus ps. Bałtycki; urodził się 14 grudnia 1898 r. w Kazimierzy Wielkiej, był synem Mateusza i Jadwigi z domu Sowa. Po skończeniu szkoły powszechnej jako chłopiec wstąpił do Wojskowej Szkoły dla Małoletnich w Nisku. Po jej ukończeniu uzyskał stopień podoficerski i został przydzielony do 24. Pułku Artylerii Lekkiej w Jarosławiu, tam pełni funkcję kancelisty, w jednostce dosłużył się stopnia chorążego zawodowego WP.

     II wojna światowa zastaje go w Jarosławiu, walczy w szeregach Armii "Karpaty". Po wrześniowej wojnie obronnej zostaje w województwie rzeszowskim. W Tarnobrzegu ze znajomymi oficerami (Puchalskim i Markiewiczem) wstępuje do ZWZ, składa przysięgę i przyjmuje pseudonim "Bałtycki", jego komendantem placówki był major Kowalski. Po aresztowaniu Kowalskiego i por. Markiewicza (styczeń 1940) wraca do rodzinnej Kazimierzy Wielkiej.

     Rozpoczyna działalność werbunkową do ZWZ / AK. Jako pierwszego zaprzysięga plutonowego Mariana Miklaszewskiego ps. Odwet. Razem rozbudowują struktury wciągając przedwojennych podoficerów: Wacława Falęckiego, Mariana Pierzchałę ps. Krzywda, Edwarda Kacińskiego z Donos, Bronisława Ściupidera ps. Kukułka z Wojciechowa i innych. Do końca 1940 roku do Placówki AK "Kanarek" - "Kasztan" (Kazimierza Wielka) należy już ponad 60 ludzi. Dowódcą Placówki jest "Bałtycki" a jego zastępcą "Odwet". W mieszkaniu Palusów znajdowała się skrzynka kontaktowa placówki.

Bogumiła Świetlicka ps. Miła i Franciszek Palus
(fot. Rzeczpospolita Partyzancka Lipiec...)

     Liczba partyzantów ciągle rośnie, w lipcu 1944 roku osiąga 300, Palus prowadzi szkolenia wojskowe w małych grupach, które wkrótce zamieniają się w oddziały dywersyjne, sabotażowe i bojowe - taktyczne. "Bałtycki" jest komendantem konspiracyjnej szkoły podchorążych w Kazimierzy Wielkiej oraz kieruje akcjami sabotażowymi na terenie Obwodu Pińczów, jest też oficerem WKW obwodu. Oficjalnie pracował jako konwojent w Cukrowni "Lubna" w Kazimierzy Wielkiej.

     W okresie Rzeczypospolitej Partyzanckiej żołnierze Placówki "Kazimierza Wielka" tworzą 1. kompanię "Kasztan" w I batalionie (dowódca bat. Michał Studziński ps. Zbigniew) 120. Pułku Piechoty AK, dowódcą zostaje Franciszek Palus, a zastępcą plut. pchor. Marian Miklaszewski ps. Odwet. Kompania liczyła ponad 100 żołnierzy i była jak na warunki konspiracyjne bardzo dobrze wyposażona w broń i podstawowe wyposażenie wojskowe.

     W nocy z 26 na 27 lipca 1944 r. żandarmi niemieccy samochodami uciekli do Krakowa. Pozostawieni Ukraińcy (ok. 40) poddali się drużynie "Dominiki-Kasi" dowodzonej przez zastępcę "Bałtyckiego" - "Odweta". Podstępem, bez jednego wystrzału zdobyli posterunek, a w nim ponad 100 jednostek broni długiej - kb, ok. 10 pm, 200 granatów i 80 tysięcy sztuk amunicji! Kompania "Kasztan" pod dowództwem "Bałtyckiego" bierze czynny udział w walkach o Skalbmierz 5 sierpnia 1944 r. wiążąc nieprzyjaciela aż do przybycia większej liczby oddziałów partyzanckich terenu.

zastępca dowódcy III plutonu 1. kompanii I batalionu 120. pp Stanisław Podgórski "Wszebor", Zygmunt Bieszczanin "Adam" z AL i chor. Franciszek Palus "Bałtycki" dowódcą 1. kompanii I batalionu 120. pp AK - ze zbiorów Stanisława Piwowarskiego
(fot. ipn.gov.pl)
od lewej: Franciszek Palus "Bałtycki", Zygmunt Bieszczanin, Stanisław Podgórski "Wszebor"
(fot. Walki partyzanckie nad Nidą...)

     Po wojnie prześladowany przez UB wyjechał z rodziną do Sieniawy (pow. Przeworsk). W latach 1961-1972 pracował jako magazynier w Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w Sieniawie. W 1972 r. przeszedł na emeryturę.

Żonaty był z Heleną z d. Walon-Zamorską (zm. w 1986 r. w Sieniawie), także żołnierzem AK ps. Kalina.

Franciszek Palus ps. Bałtycki zmarł 3 marca 1977 r. w Jarosławiu, został pochowany na cmentarzu parafialnym w Sieniawie.

Odznaczenia: Order Virtuti Militari 5 kl., Krzyż Walecznych, Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami, Krzyż Armii Krajowej, Krzyż Partyzancki.

opacowanie: Andrzej Solarz   


ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. Izabela Bożyk, Cezary Jastrzębski, Adam Massalski; Dzieje i kultura miasta Pińczowa do 1981 roku; Pińczów 2018
  2. Józef Belski; Kazimiersko - Proszowicka Rzeczpospolita Partyzancka 22 lipca - 12 sierpnia 1944; Kazimierza Wielka 2014
  3. Stanisław M. Przybyszewski (red.); Bohaterowie obrony miasta Skalbmierza 5 sierpnia 1944; Wydawnictwo Nowa Nidzica; Kazimierza Wielka 2014
  4. Stanisław M. Przybyszewski; Rzeczpospolita Partyzancka Lipiec - Sierpień 1944; Wydawnictwo "Nowa Nidzica"; Kazimierza Wielka 2004
  5. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Rzeczpospolita Partyzancka; Instytut Wydawniczy PAX; Warszawa 1991
  6. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Inspektorat AK "Maria" w walce t. II Kryptonim "Michał"-"Maria" (1943-VI.1944) Część I; Fundacja Inspektoratu Światowego Związku Żołnierzy AK i Sekcji Obrony Życia Dziecka im. Inspektoratu; Elbląg 2001
  7. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Inspektorat AK "Maria" w walce t. II Kryptonim "Michał"-"Maria" (1943-VI.1944) Część II; Fundacja Inspektoratu Światowego Związku Żołnierzy AK i Sekcji Obrony Życia Dziecka im. Inspektoratu; Elbląg 2007
  8. Władysław Ważniewski; Walki partyzanckie nad Nidą 1939-1945; Wydawnictwo MON; Warszawa 1975
  9. Łukasz Grzywacz-Świtalski; Z walka na Podkarpaciu; Instytut Wydawniczy PAX; Warszawa 1971
  10. Tomasz Stężała; Pułkownicy 1944. Rzeczpospolita Partyzancka Tom 1
  11. Józef Belski; Kazimiersko - Proszowicka Rzeczpospolita Partyzancka 22 lipca - 12 sierpnia 1944; Kazimierza Wielka 2014

  12. zbiory IKP
  13. archiwum kpt. Antoniego Sieleckiego ps. Ansiel, Wir

  14. ipn.gov.pl
  15. szak.kazimierzaw.org



idź do góry powrót


 POMOC! - GiM Proszowice  
pomoc w zakupach
OSP p. Wojciech Dzikowski
tel. 515 423 607

drobna pomoc finansowa
GOPS Proszowice
tel. 537-507-659

koordynacja, informacja
UGiM Proszowice
tel. 12 386 41 30 do 13.00

posiłki z dowozem
kliknij TUTAJ
 warto pomyśleć?  
Zawsze jest dobry dzień, kiedy otwierasz szczęśliwe oczy.
(ks. Jan Twardowski)
sierpień  15  sobota
sierpień  16  niedziela
sierpień  17  poniedziałek
sierpień  18  wtorek
DŁUGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ