facebook
Komendant Placówki i Kompanii "Kasztan" <i>(Kazimierza Wielka)</i>

    Dzisiaj jest piątek, 28 lutego 2020 r.   (59 dzień roku) ; imieniny: Ludomira, Makarego, Wiliany    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   lista postaci   |   przyjaciele regionu   |   stąd pochodzili   |   "zwykli - niezwykli"   | 
 ludzie Rzeczpospolitej Partyzanckiej 1944 
 |   "katyńczycy"   | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / ludzie ZP / rp1944 / Komendant Placówki i Kompanii "Kasztan" (Kazimierza Wielka)
O G Ł O S Z E N I A


Komendant Placówki i Kompanii "Kasztan" (Kazimierza Wielka)
Franciszek Palus ps. Bałtycki
(ur.: 14.12.1898 - zm.: 3.03.1977)

biogram

Franciszek Palus ps. Bałtycki
(fot. Kazimiersko - Proszowicka...)

Proszowice, 12-02-2020

Kapitan Franciszek Palus ps. Bałtycki; urodził się 14 grudnia 1898 r. w Kazimierzy Wielkiej, był synem Mateusza i Jadwigi z domu Sowa. Po skończeniu szkoły powszechnej jako chłopiec wstąpił do Wojskowej Szkoły dla Małoletnich w Nisku. Po jej ukończeniu uzyskał stopień podoficerski i został przydzielony do 24. Pułku Artylerii Lekkiej w Jarosławiu, tam pełni funkcję kancelisty, w jednostce dosłużył się stopnia chorążego zawodowego WP.

     II wojna światowa zastaje go w Jarosławiu, walczy w szeregach Armii "Karpaty". Po wrześniowej wojnie obronnej zostaje w województwie rzeszowskim. W Tarnobrzegu ze znajomymi oficerami (Puchalskim i Markiewiczem) wstępuje do ZWZ, składa przysięgę i przyjmuje pseudonim "Bałtycki", jego komendantem placówki był major Kowalski. Po aresztowaniu Kowalskiego i por. Markiewicza (styczeń 1940) wraca do rodzinnej Kazimierzy Wielkiej.

     Rozpoczyna działalność werbunkową do ZWZ / AK. Jako pierwszego zaprzysięga plutonowego Mariana Miklaszewskiego ps. Odwet. Razem rozbudowują struktury wciągając przedwojennych podoficerów: Wacława Falęckiego, Mariana Pierzchałę ps. Krzywda, Edwarda Kacińskiego z Donos, Bronisława Ściupidera ps. Kukułka z Wojciechowa i innych. Do końca 1940 roku do Placówki AK "Kanarek" - "Kasztan" (Kazimierza Wielka) należy już ponad 60 ludzi. Dowódcą Placówki jest "Bałtycki" a jego zastępcą "Odwet". W mieszkaniu Palusów znajdowała się skrzynka kontaktowa placówki.

Bogumiła Świetlicka ps. Miła i Franciszek Palus
(fot. Rzeczpospolita Partyzancka Lipiec...)

     Liczba partyzantów ciągle rośnie, w lipcu 1944 roku osiąga 300, Palus prowadzi szkolenia wojskowe w małych grupach, które wkrótce zamieniają się w oddziały dywersyjne, sabotażowe i bojowe - taktyczne. "Bałtycki" jest komendantem konspiracyjnej szkoły podchorążych w Kazimierzy Wielkiej oraz kieruje akcjami sabotażowymi na terenie Obwodu Pińczów, jest też oficerem WKW obwodu. Oficjalnie pracował jako konwojent w Cukrowni "Lubna" w Kazimierzy Wielkiej.

     W okresie Rzeczypospolitej Partyzanckiej żołnierze Placówki "Kazimierza Wielka" tworzą 1. kompanię "Kasztan" w I batalionie (dowódca bat. Michał Studziński ps. Zbigniew) 120. Pułku Piechoty AK, dowódcą zostaje Franciszek Palus, a zastępcą plut. pchor. Marian Miklaszewski ps. Odwet. Kompania liczyła ponad 100 żołnierzy i była jak na warunki konspiracyjne bardzo dobrze wyposażona w broń i podstawowe wyposażenie wojskowe.

     W nocy z 26 na 27 lipca 1944 r. żandarmi niemieccy samochodami uciekli do Krakowa. Pozostawieni Ukraińcy (ok. 40) poddali się drużynie "Dominiki-Kasi" dowodzonej przez zastępcę "Bałtyckiego" - "Odweta". Podstępem, bez jednego wystrzału zdobyli posterunek, a w nim ponad 100 jednostek broni długiej - kb, ok. 10 pm, 200 granatów i 80 tysięcy sztuk amunicji! Kompania "Kasztan" pod dowództwem "Bałtyckiego" bierze czynny udział w walkach o Skalbmierz 5 sierpnia 1944 r. wiążąc nieprzyjaciela aż do przybycia większej liczby oddziałów partyzanckich terenu.

zastępca dowódcy III plutonu 1. kompanii I batalionu 120. pp Stanisław Podgórski "Wszebor", Zygmunt Bieszczanin "Adam" z AL i chor. Franciszek Palus "Bałtycki" dowódcą 1. kompanii I batalionu 120. pp AK - ze zbiorów Stanisława Piwowarskiego
(fot. ipn.gov.pl)
od lewej: Franciszek Palus "Bałtycki", Zygmunt Bieszczanin, Stanisław Podgórski "Wszebor"
(fot. Walki partyzanckie nad Nidą...)

     Po wojnie prześladowany przez UB wyjechał z rodziną do Sieniawy (pow. Przeworsk). W latach 1961-1972 pracował jako magazynier w Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w Sieniawie. W 1972 r. przeszedł na emeryturę.

Żonaty był z Heleną z d. Walon-Zamorską (zm. w 1986 r. w Sieniawie), także żołnierzem AK ps. Kalina.

Franciszek Palus ps. Bałtycki zmarł 3 marca 1977 r. w Jarosławiu, został pochowany na cmentarzu parafialnym w Sieniawie.

Odznaczenia: Order Virtuti Militari 5 kl., Krzyż Walecznych, Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami, Krzyż Armii Krajowej, Krzyż Partyzancki.

opacowanie: Andrzej Solarz   


ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. Izabela Bożyk, Cezary Jastrzębski, Adam Massalski; Dzieje i kultura miasta Pińczowa do 1981 roku; Pińczów 2018
  2. Józef Belski; Kazimiersko - Proszowicka Rzeczpospolita Partyzancka 22 lipca - 12 sierpnia 1944; Kazimierza Wielka 2014
  3. Stanisław M. Przybyszewski (red.); Bohaterowie obrony miasta Skalbmierza 5 sierpnia 1944; Wydawnictwo Nowa Nidzica; Kazimierza Wielka 2014
  4. Stanisław M. Przybyszewski; Rzeczpospolita Partyzancka Lipiec - Sierpień 1944; Wydawnictwo "Nowa Nidzica"; Kazimierza Wielka 2004
  5. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Rzeczpospolita Partyzancka; Instytut Wydawniczy PAX; Warszawa 1991
  6. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Inspektorat AK "Maria" w walce t. II Kryptonim "Michał"-"Maria" (1943-VI.1944) Część I; Fundacja Inspektoratu Światowego Związku Żołnierzy AK i Sekcji Obrony Życia Dziecka im. Inspektoratu; Elbląg 2001
  7. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Inspektorat AK "Maria" w walce t. II Kryptonim "Michał"-"Maria" (1943-VI.1944) Część II; Fundacja Inspektoratu Światowego Związku Żołnierzy AK i Sekcji Obrony Życia Dziecka im. Inspektoratu; Elbląg 2007
  8. Władysław Ważniewski; Walki partyzanckie nad Nidą 1939-1945; Wydawnictwo MON; Warszawa 1975
  9. Łukasz Grzywacz-Świtalski; Z walka na Podkarpaciu; Instytut Wydawniczy PAX; Warszawa 1971
  10. Tomasz Stężała; Pułkownicy 1944. Rzeczpospolita Partyzancka Tom 1
  11. Józef Belski; Kazimiersko - Proszowicka Rzeczpospolita Partyzancka 22 lipca - 12 sierpnia 1944; Kazimierza Wielka 2014

  12. zbiory IKP
  13. archiwum kpt. Antoniego Sieleckiego ps. Ansiel, Wir

  14. ipn.gov.pl
  15. szak.kazimierzaw.org



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Miłość nie ma wieku, ponieważ stale się odradza.
(Blaise Pascal)
luty  28  piątek
luty  29  sobota
[13.00-15.00]   (Proszowice)
pożegnanie lodowiska
[13.30]   (Proszowice)
"Zasoby i problemy lokalne w moim sołectwie" - sołeckie warsztaty
[18.00]   (Teresin)
"Zasoby i problemy lokalne w moim sołectwie" - sołeckie warsztaty
marzec  1  niedziela
[11.00]   (Skalbmierz)
Katechezy przedmałżeńskie kolegiaty skalbmierskiej
[12.15]   (Proszowice)
Kot w butach - teatrzyk
[16.00]   (Kraków)
Uroczystość z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych
[17.00]   (Proszowice)
Promocja książki H.Pomykalskiego "Historia proszowskich ulic"
[19.00]   (Proszowice)
"Historia Roja" - Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Proszowicach
marzec  2  poniedziałek
DŁUGOTERMINOWE:
[wystawa]   "Południe Francji w obiektywie Zofii Zalewskiej"
[do 30 kwietnia 2020]    (PiMBP Proszowice)


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ