facebook
Ten który pierwszy ruszył na ratunek mordowanym ludziom w Skalbmierzu

    Dzisiaj jest sobota, 31 października 2020 r.   (305 dzień roku) ; imieniny: Halloween,Dzień Rozrzutności    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   |   praca   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   lista postaci   |   przyjaciele regionu   |   stąd pochodzili   |   "zwykli - niezwykli"   | 
 ludzie Rzeczpospolitej Partyzanckiej 1944 
 |   "katyńczycy"   | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / ludzie ZP / rp1944 / Ten który pierwszy ruszył na ratunek mordowanym ludziom w Skalbmierzu
O G Ł O S Z E N I A


Ten który pierwszy ruszył na ratunek mordowanym ludziom w Skalbmierzu
Franciszek Kozłowski ps. Brzoza II
(ur.: 19.05.1918 - zm.: 5.08.1944)

biogram

Franciszek Kozłowski ps. Brzoza II
(fot. Kazimiersko - Proszowicka Rzeczpospolita...)

Proszowice, 12-03-2020

Kapitan Franciszek Kozłowski ps. Brzoza II; urodził się 19 maja 1918 r. w Strzemieszycach, w rodzinie kolejarskiej, syn Władysława i Marianny z domu Izdebska. Po ukończeniu 4 klas gimnazjum w Olkuszu, przerwał naukę w Korpusie Kadetów w Chełmie, kontynuował ją w Korpusie Kadetów w Rawiczu, który ukończył w 1937 r.

     Później wstąpił do Oficerskiej Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej, którą ukończył w 1939 roku i otrzymał stopień podporucznika, został przydzielony do 6. pp Strzelców Podhalańskich w Samborze. W szeregach tego pułku walczył we wrześniu 1939 r. jako dowódca kompanii. W czasie walk został ranny w rękę, leczył się w szpitalu w Łódzku na Wołyniu, skąd uciekł w czasie zajmowania tego szpitala przez Sowietów 17 września.

     Koniec działań wojennych zastaje go w Wilnie. Tu został aresztowany przez straż graniczną i osadzony w więzieniu w Brześciu nad Bugiem. W dniu ataku Niemców na ZSRR wraz z innymi więźniami wyłamuje drzwi cel więzienia i jesienią 1941 roku wraca do rodzinnego domu, do Charsznicy.

     Ukrywa się i szuka kontaktu z konspiracją, pracuje w Wolbromiu w urzędzie miasta. Już w tym czasie (1942 r.) działał w podziemiu jako żołnierz AK, o mało nie wpadł w kotle, jaki założyło gestapo na niego. Jako "spalony", w 1943 roku musiał zmienić rejon działania, znalazł się w terenie działania AK w Obwodzie "Pelagia" (Pińczów) w rejonach miejscowości: Działoszyce, Skalbmierz, Kazimierza Wielka i Proszowice.

     Tu zetknął się z miejscowymi konspiratorami, jak: Stanisław i Tadeusz Wójcikowie z Kościelca, Adolf Krawczyk oraz Stanisław i Edward Grudniowie z Marcinkowic, a także Franciszek Palus ps. Bałtycki, Franciszek Pudo ps. Sokół, Albin Piechota ps. Bumir oraz z dowódca Obwodu "Pelagia" - "Sewerem" (Roman Zawarczyński). Zostaje oficerem szkoleniowym Obwodu "Pelagia" - 120.pp AK, a także jest zastępcą komendanta Podobwodu "Dusia" (Działoszyce) ppor. Stanisława Wójcika ps. Brzoza i dowódcą pierwszego plutonu szturmowego.

Organizuje kilka kursów podchorążych i podoficerskich (wykłada tam taktykę). Po utworzeniu 120. pp AK ppor. "Brzoza II" zostaje dowódcą oddziału dyspozycyjnego - szturmowego (ok. 30 ludzi) i zastępcą dowódcy II bat/120 pp por. Wiesława Żakowskiego ps. Zagraj. W czasie trwania Kazimiersko Proszowickiej Rzeczypospolitej Partyzanckiej Niemcy próbują odzyskać utracony teren kontrolowany teraz przez partyzantów.

5 sierpnia 1944 r. Niemcy uderzają wielką siłą (ok. 1000 ludzi) na Skalbmierz, który leżał na głównym szlaku ich zainteresowania. Jest pacyfikowany przez batalion Wehrmachtu i oddziały ukraińskiej Samoobrony Harasmenki. Znajdujący się w Skalbmierzu 30-osobowy ODP ppor. "Sokoła" i zdążający mu z pomocą z Krępic OD "Brzozy II" próbują zatrzymać nawałę niemiecką, ale nie dają rady. Zdziesiątkowane i rozbite przestają istnieć. W bezpośredniej, zaciętej walce z wrogiem ginie 21 żołnierzy z obydwu oddziałów. Giną też obaj dowódcy.

     W internecie natrafiłem na taki opis tych wydarzeń w artykule "Republika Partyzancka 24 lipca - 15 sierpnia 1944 r." przytoczę fragment: [...] Zaalarmowany walką w Skalbmierzu dowódca Podobwodu Działoszyce, por. Roman Moskwa "Wojniłowicz", kwaterujący w majątku Kobylniki, wysłał na pomoc "Sokołowi" 27-osobowy oddział szturmowy AK pod dowództwem Franciszka Kozłowskiego "Brzoza II" ze wsi Krępice. Według meldunku jaki otrzymał "Wojniłowicz", w Skalbmierzu miało być około 70 Niemców.

Partyzanci "Brzozy II" najpierw galopem na furmankach, a później biegiem na most na Nidzicy w pobliżu dworu Sielec uderzyli z całym impetem na Niemców w Skalbmierzu od strony północno-wschodniej prowadząc ogień z ckm i karabinów. Zmuszono nieprzyjaciela do opuszczenia zabudowań stacji kolejki wąskotorowej i magazynów "Rolnika". Niemcy jednak nie wycofali się do Skalbmierza, lecz w kierunku południowo-wschodnim - do zabudowań dworskich Sielec, oskrzydlając w ten sposób oddział "Brzozy II" i ostrzeliwując go z flanki. Wówczas "Brzoza II" wraz z oddziałem przeprawił się na wschód przez Nidzicę na łąki sieleckie, chcąc obejść Skalbmierz i zaatakować Niemców od strony północno-wschodniej. W ten sposób oddział, znalazłszy się na odkrytej łące, otrzymał huraganowy ogień z bliskiej odległości od Niemców, którzy zajęli pozycje na nasypie kolejowym.

Sytuacja partyzantów była rozpaczliwa. Jedyny cekaem zaciął się i został wyrzucony do rzeki. Poległa większość żołnierzy AK. Ocaleli tylko ci, którzy znaleźli się blisko rzeki Nidzicy i mogli skorzystać z osłony jej brzegów oraz zarośli. "Brzoza II" został ciężko ranny, a nie chcąc dostać się w ręce Niemców, pozbawił się życia wystrzałem w serce [...]
.

Franciszek Kozłowski został pochowany na cmentarzu w Koscielcu.

     Ppor. "Brzoza II" został pośmiertnie awansowany do stopnia kapitana. Został też odznaczony m.in.: Orderem Virtuti Militari 5 klasy (11 listopada 1944, Londyn), Krzyżem Walecznych (11 listopada 1944, Londyn). W Skalbmierzu jest także jedna ulica nazwana jego imieniem. Na ścianie Liceum Ogólnokształcącego w Olkuszu umieszczona jest tablica poświęcona jego pamięci. Na ścianie kościoła parafialnego w Kościelcu i na ścianie kościoła parafialnego w Skalbmierzu znajdują się tablice pamiątkowe z jego nazwiskiem.

opacowanie: Andrzej Solarz   

grób kapitana "Brzozy" i podporucznika "Ramzesa" w Kościelcu (fot. Zbigniew Jeleń)


ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. Józef Belski; Kazimiersko - Proszowicka Rzeczpospolita Partyzancka 22 lipca - 12 sierpnia 1944; Kazimierza Wielka 2014
  2. Józef Belski; Ostatnie dni; Kraków 2018
  3. Stanisław M. Przybyszewski (red.); Bohaterowie obrony miasta Skalbmierza 5 sierpnia 1944; Wydawnictwo Nowa Nidzica; Kazimierza Wielka 2014
  4. Stanisław M. Przybyszewski; Rzeczpospolita Partyzancka Lipiec - Sierpień 1944; Wydawnictwo "Nowa Nidzica"; Kazimierza Wielka 2004
  5. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Rzeczpospolita Partyzancka; Instytut Wydawniczy PAX; Warszawa 1991
  6. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Inspektorat AK "Maria" w walce t. II Kryptonim "Michał"-"Maria" (1943-VI.1944) Część I; Fundacja Inspektoratu Światowego Związku Żołnierzy AK i Sekcji Obrony Życia Dziecka im. Inspektoratu; Elbląg 2001
  7. Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski; Inspektorat AK "Maria" w walce t. II Kryptonim "Michał"-"Maria" (1943-VI.1944) Część II; Fundacja Inspektoratu Światowego Związku Żołnierzy AK i Sekcji Obrony Życia Dziecka im. Inspektoratu; Elbląg 2007
  8. Władysław Ważniewski; Walki partyzanckie nad Nidą 1939-1945; Wydawnictwo MON; Warszawa 1975
  9. Łukasz Grzywacz-Świtalski; Z walka na Podkarpaciu; Instytut Wydawniczy PAX; Warszawa 1971
  10. Tomasz Stężała; Pułkownicy 1944. Rzeczpospolita Partyzancka Tom 1
  11. Republika Partyzancka 24 lipca - 15 sierpnia 1944 r.;[online:] chomikuj.pl

  12. archiwum kpt. Antoniego Sieleckiego ps. Ansiel, Wir
  13. zbiory IKP

  14. forum.echodnia.eu
  15. grobywojenne.malopolska.uw.gov.pl
  16. twojahistoria.pl
  17. miejscapamiecinarodowej.pl
  18. kedyw.info
  19. pl.wikipedia.org
  20. akgrot.wieliczka.eu
  21. chomikuj.pl



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Prawdziwej wdzięczności nie można wyrazić słowami .
(Goethe)
październik  31  sobota
listopad  1  niedziela
[15.00]   (Proszowice)
Zapal znicz dla bohatera naszej małej ojczyzny!
listopad  2  poniedziałek
listopad  3  wtorek
DŁUGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ