facebook
Konspirator i dowódca partyzancki

    Dzisiaj jest wtorek, 25 czerwca 2019 r.   (176 dzień roku) ; imieniny: Łucji, Witolda, Wilhelma    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   lista postaci   |   przyjaciele regionu   |   stąd pochodzili   |   "zwykli - niezwykli"   | 
 ludzie Rzeczpospolitej Partyzanckiej 1944 
 |   "katyńczycy"   | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / ludzie ZP / rp1944 / Konspirator i dowódca partyzancki
O G Ł O S Z E N I A
patronaty IKP


Konspirator i dowódca partyzancki
Józef Gargasz ps. Grot
(ur.: 28.12.1914 - zm.: 4.03.1953)

biogram

Józef Gargasz ps. Grot (fot. zbiory IKP)

4-01-2019

Major Józef Gargasz ps. Grot, urodził się 28 grudnia 1914 roku w Czechach powiat Brody, województwo tarnopolskie. W 1933 roku ukończył gimnazjum w Brodach i tam rozpoczął pracę zawodową. W 1935 roku został powołany do służby wojskowej. Otrzymał przydział do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej.

     W święto Wojska Polskiego - 15 sierpnia 1938 roku został promowany na stopień podporucznika. Zawodową służbę wojskową już jako młodszy oficer rozpoczął w 44 Pułku Piechoty w Równem Wołyńskim. We wrześniu 1939 roku przeszedł szlak bojowy od Bydgoszczy przez Kutno - Łowicz - Spałę aż do Warszawy. Po kapitulacji udało mu się uniknąć niemieckiej niewoli. Nie mógł jednak wracać w rodzinne strony, gdyż tereny te zajęli Sowieci. Stał się żołnierzem tułaczem.

     Ze swym podkomendnym, pochodzącym z Ziemi Miechowskiej, kapralem Antonim Szlękiem udaje mu się dotrzeć w okolice Miechowa. Tutaj ukrywa się pod nazwiskiem Stanisław Nowak oraz Stanisław Kowalski. Rozpoczyna pracę jako robotnik w tartaku w Piotrkowicach Wielkich (powiat proszowicki), następnie uzyskuje posadę urzędnika w Urzędzie Gminy Prandocim, później zostaje pracownikiem Spółdzielni Rolniczo-Handlowej w Słomnikach.

     Już w listopadzie 1939 roku został żołnierzem Służby Zwycięstwu Polski, która to organizacja zmienia w 1940 r. nazwę na Związek Walki Zbrojnej a w 1942 r. zostaje przemianowany na Armię Krajową. Przyjmuje pseudonim organizacyjny Grot. Obejmuje funkcję komendanta ZWZ w Słomnikach.

     Podporucznik Grot współpracował ściśle z por. Piotrem Massalskim ps. Morena i ppor. Stanisławem Gutkowskim ps. Sam, kolejnymi komendantami Obwodu Miechów oraz Romanem Nowakiem z Koniuszy ps. Nina, późniejszym zastępcą Delegata Powiatowego Rządu na powiat miechowski. W 1943 roku Józef Gargasz zostaje oficerem dywersji Obwodu Miechów Armii Krajowej.

     Jego zasługą na tym stanowisku było zorganizowanie od podstaw terenowych oddziałów dywersyjno - sabotażowych, noszących kryptonim "Dominika". Uczestniczył osobiście w wielu akcjach. Otrzymał wtedy awans na porucznika.

     W czasie zarządzonej "czujności" kierował licznymi akcjami bojowymi, zadając nieprzyjacielowi poważne straty, dezorganizując jego siły. Kiedy latem 1944 roku w lasach olkusko-miechowsko-pińczowskich pojawiły się liczne oddziały dywersyjno-partyzanckie porucznik "Grot" dysponował dwoma dobrze wyszkolonymi kompaniami, których plutony były rozlokowane po terenie jego działania.

     Po ogłoszeniu 25 lipca 1944 roku stanu "czujności" do "Burzy" zostaje jednym z współtwórców Rzeczypospolitej Kazimiersko-Proszowickiej. Od 10 sierpnia 1944 roku ubezpieczał sztaby 106 Dywizji Piechoty "Dom" dowodzonej przez dotychczasowego Inspektora Rejonowego AK "Maria", wówczas majora, generała brygady Bolesława Nieczuja-Ostrowskiego ps Tysiąc i Grupy Operacyjnej "Kraków", której dowódcą był pułkownik Edward Godlewski ps. Garda, stacjonujące w rejonie Zielenic, Klonowa i Knyszyna koło Sancygniowa.

     Po powołaniu przez Inspektora Rejonowego AK "Maria" majora Tysiąca Samodzielnego Batalionu Szturmowego "Suszarnia", którego dowódcą mianowany został kapitan C.C. Antoni Iglewski "Ponar", porucznik Józef Gargasz zostaje dowódcą 1 kompanii "Batory" tego baonu. Również i na tym stanowisku por. "Grot" wykazał wysokie kwalifikacje dowódcze oraz cieszył się sympatią podkomendnych.

od lewej d-ca 2 kompanii por. "Gozdawa" Bronisław Handzlik, d-ca 1 komp. por. "Grot" Józef Gargasz, z-ca d-cy baonu kpt. "Siwy" Walery Krokay, d-ca baonu kpt. "Ponar" Antoni Iglewski, adiutant plut. pchr. "Ziemia" Leonard Wyjadłowski, d-ca 3 kompanii kpt. "Żabik" Władysław Marecki, d-ca 4 kompanii CKM ppor. "Kaszuba" Jan Stasiek (fot. zbiory IKP)

     W przed dzień wkroczenia na teren Inspektoratu "Maria" wojsk sowieckich otrzymał awans na kapitana i był typowany na dowódcę batalionu terenowego.

     Po rozwiązaniu Armii Krajowej kapitan "Grot" działa w NIE i w Delegaturze Sił Zbrojnych, w maju 1945 roku przebywał jeszcze na terenie powiatu miechowskiego w okolicy Sułkowic, Iwanowic i Miłocic. Zagrożony aresztowaniem pod koniec 1945 roku przenosi się wraz z żoną Zofią z domu Misztal (również żołnierzem AK) do Krakowa.

     W 1946 roku działa w podziemiu w Skierniewicach. Z kolei przenosi się na tzw. Ziemie Odzyskane, działając nadal w Zrzeszeniu Wolność i Niezawisłość. Zagrożony znów aresztowaniem tuła się wraz żoną po Polsce.

grób majora na cmentarzu parafialnym w Minodze (fot. straznicyczasu.pl)
     Pod koniec 1952 roku otrzymał zapewnienie od ówczesnych władz, że nic mu nie grozi i może rozpocząć legalne życie. Rzeczywistość okazała się jednak inna. W dniu 4 marca 1953 roku został podstępnie zamordowany przez funkcjonariuszy UB. Kapitan Józef Gargasz "Grot" został pochowany na cmentarzu parafialnym w Minodze.

     Pośmiertnie został awansowany decyzją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźctwie do stopnia majora oraz odznaczony Orderem Wojennym Virtuti Militarii V klasy. Major "Grot" za zasługi konspiracyjne i bojowe był również odznaczony Trzykrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, pięciokrotnie Medalem Wojska, Krzyżem Armii Krajowej i Krzyżem Partyzanckim. [1 sierpnia 2008 roku za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej został odznaczony pośmiertnie przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski - IKP]

     W dniu 4 marca 2003 roku (w 50. rocznicę śmierci) delegacja Zarządu Koła Inspektoratu "Maria" Stowarzyszenia Żołnierzy Armii Krajowej w Miechowie uczciła pamięć majora "Grota" złożeniem kwiatów przed tablicą jemu poświęconą, umieszczoną na budynku Biblioteki Publicznej w Miechowie.

opracowanie: Antoni Sielecki   


Syn Romana Nowaka ps. Nina, Włodzimierz w publikacji Świadkowie historii Ziemi Proszowickiej tom III tak wspomina Grota: Pan Józef bardzo często bywał u nas w Koniuszy i w Piotrkowicach Wielkich. Przyjaźnił się z Bogdanem Śmitkowskim, ps. "Mat" i z Jerzym Biechońskim, ps. "Kłos". Był bardzo wesołym i kontaktowym człowiekiem, a ja... nie jeden raz siedziałem u niego na kolanach. Zapamiętałem jego charakterystyczny, ciepły uśmiech. Był bardzo związany z naszym domem, z naszą rodziną. Po zakończeniu II wojny światowej, poszukiwany przez Urząd Bezpieczeństwa - ukrywał się.

IKP   

ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. archiwum kpt. Antoniego Sieleckiego ps. Ansiel, Wir
  2. Włodzimierz Nowak; Tak wiele pamiętam! Wspomnienia z lat okupacji niemieckiej 1939-1945; [w:] Świadkowie historii Ziemi Proszowickiej tom III. Rzeczpospolita Partyzancka 1944 część 1; Stowarzyszenie Gniazdo - Ziemia Proszowicka; Proszowice 2015

  3. zbiory IKP
  4. straznicyczasu.pl
  5. sip.lex.pl
  6. bbn.gov.pl
  7. wikimapia.org



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Najlepszym sposobem, by zrealizować własne sny, jest się obudzić.
(Paul Valery)
czerwiec  25  wtorek
[18.00]   (Kraków)
Gościem Klubu będzie dr Jerzy Gizella - spotkanie w KKW
czerwiec  26  środa
czerwiec  27  czwartek
czerwiec  28  piątek
DŁUGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ