facebook
Sobek - protestant, który zniszczył pierwszą kaplicę w Dalewicach

    Dzisiaj jest wtorek, 28 września 2021 r.   (271 dzień roku) ; imieniny: Libuszy, Wacławy, Wacława    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   lista postaci   | 
 przyjaciele regionu 
 |   stąd pochodzili   |   "zwykli - niezwykli"   |   ludzie Rzeczpospolitej Partyzanckiej 1944   |   "katyńczycy"   | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / ludzie ZP / przyjaciele regionu / Sobek - protestant, który zniszczył pierwszą kaplicę w Dalewicach
 pomóżcie!!! ;)  
Jeżeli posiadacie informacje, materiały dotyczące prezentowanych w Serwisie postaci,
macie propozycję innych osób związanych z Ziemią Proszowską,
albo zauważyliście błędy w naszym artykule;
prosimy o kontakt!

skarby@24ikp.pl.

Inne kontakty z nami: TUTAJ!
Redakcja IKP
O G Ł O S Z E N I A


Sobek - protestant, który zniszczył pierwszą kaplicę w Dalewicach
Stanisław Sobek herbu Brochowicz
(ur.: 1520 ? - zm.:1.10-2.11.1569)

biogram

pieczęć i podpis Stanisława Sobka z Sulejowa, Podskarbiego Wielkiego Koronnego, z roku 1566
(fot. ipsb.nina.gov.pl)
pieczęć Sobka (fot. ipsb.nina.gov.pl)
herb Brochwicz (fot. en.wikipedia.org)

Proszowice, 29-08-2019

     Nie znana jest dokładna data urodzenia tego szlachcica [na stronie sejm-wielki.pl wspomina się, że żył prawdopodobnie 49 lat, wynikałoby więc z tego, że urodził się w 1520 roku; IKP]. Pieczętował się herbem Brochowicz. Pochodził z rodziny Sobków, zamieszkujących Sułów Wielki. W jego herbie widnieje postać jelenia, taki znak rozpoznawczy, występował w ich prastarym, śląskim rodzie już od 1155 roku. Potomkowie Stanisława Sobka, w dokumentach wywodzili się z Sulejowa. Czyli od XVI wieku, czasu wielkich reformacji w Polsce.

     Trudno zaliczyć Stanisława do przyjaciół Ziemi Proszowskiej, jednak koligacje rodzinne (druga żona) i działalność państwowa (sejmik w Proszowicach) połączyły trwale to nazwisko z naszym regionem. Dlatego może warto poznać bliżej postać Sobka herbu Brochowicz, który w swoim czasie ze względu na piastowane stanowiska był jedną z ważniejszych postaci w kraju.

     Niestety najbardziej Sobka z ZP wiąże bardzo nieprzyjemne wydarzenie, to jest zniszczenie po roku 1561 pierwszej kaplicy w Dalewicach. W swoim opracowaniu "Dekanat miechowski" ks. Jan Wiśniewski tak opisuje ten fakt: [...] Około 1560 r. Sobek, kasztelan sandomierski, podskarbi koronny, heretyk i wróg kościoła, wybudowaną w Dalowicach kaplicę zniszczył, dom i zabudowania duchowne spalił [...]. Na stronie internetowej Koniuszy czytamy o tym wydarzeniu: [...] kościół rozwalił, drzewo spalił, grunt zabrał, plebanię dał chłopu [...].

     Na sejmiku woj. krakowskiego w Proszowicach został wybrany posłem na zwołany przez króla sejm egzekucyjny (30 XI 1562 - 23 III 1563) do Piotrkowa. Była to pierwsza i zarazem ostatnia legacja poselska Stanisława.

     Ród Sobków vel Schopke, zamieszkiwał teren księstwa siewierskiego. Herb rodowy, wyobrażony jest na znanej powszechnie, miniaturze przedstawiającej bitwę pod Legnicą. Na której, jeden z rycerzy na tarczy ma wyobrażenie czarnego jelenia z uniesioną głową. Zwróconą w prawą stronę, na srebrnym tle.

     Był najmłodszym synem Baltazara, dworzanina królewskiego i starosty soleckiego. I Maryny, córki Abrahama Ezofowicza, podskarbiego ziemskiego litewskiego-herbu Leliwa. Miał brata byli: Mikołaj i Krzysztofa.

     Osobiste doświadczenia, lat dziecinnych, odcisnęło piętno na psychice Stanisława. Zostaje, w tym wczesnym okresie osierocony. A opiekę nad nim i jego braćmi przejmuje stryj Melchior i Zygmunt. Oraz magnaci Marcin i Piotr Zborowscy. Którzy byli przywódcami ruchu egzekucyjnego oraz kościoła reformowanego w Małopolsce. W 1542 roku, z braćmi studiują na krakowskim Uniwersytecie Jagiellońskim. Tutaj, jest tylko przez jeden semestr, i przenosi się na Uniwersytet Wiedeński. Przez rok, w latach 1545-1546, jest uczniem "Albertyny" (protestancki uniwersytet) w Królewcu. Tam przyjaźni się z księciem pruskim, Albertem Hohenzollerem. W rok później, odbywa podróż do Litwy i Czech. Reguluje sprawy spadkowe swojej rodziny z opiekunem Piotrem Zborowskim. Zostaje dzierżawcą Będzina i Małogoszcza.

filialna kaplica w Dalewicach z 1652 r. wybudowana na miejsce zniszczonej przez Sobka
(fot. zbiory własne Marcin Szwaja)

     Z racji tego że był kalwinem od 1535 r., zawiesza działalność masonerii. W tym pod chęcińskim kościele parafialnym. Przez 18 lat jest starostą małogoskim, od 1551-1569 r. Potem przez kolejne cztery lata, piastuje urząd starosty warszawskiego. Od 1561 jest aktywnym działaczem reformatorskim. W mieście Wodzisław, podczas generalnego synodu zostaje wybrany jego dyrektorem.

     W 1562 r., jest uczestnikiem zjazdu szlachty małopolskiej i ruskiej w Nowym Mieście Korczynie. Na sejmiku woj. krakowskiego w Proszowicach, posługuje się mandatem posła. 16 kwietnia 1563 r., otrzymuje od króla kasztelaństwo w Bieczu. W tymże roku, na ziemi świętokrzyskiej, zakłada miasto Sobków. Było to podczas panowania, króla Zygmunta II Augusta. Funduje także tutaj zbór kalwiński, kościół dla współwyznawców arianizmu i okazały pałac.

      Tę budowę rezydencji, kontynuował jego syn Stanisław junior i zakończył w 1577 r. Do dzisiaj zachowała się oryginalna rezydencja Sobka, w części zrekonstruowana. Gdzie jest jedną z atrakcji na terenie województwa kieleckiego. Od 1564 do 1568 jest kasztelanem sądeckim i podskarbim wielkim koronnym. W latach, 1564-1569 jest starostą tyszowickim i kasztelanem sandomierskim. W 1569 jako dyplomata, negocjuje akt unii z Litwą. Działo się to w Lublinie.

     Stanisław Sobek, piastował stanowiska: starosta małogoski i warszawski, kasztelan biecki, sądecki i sandomierski, podskarbi wielki koronny, starosta tyszowicki.

Był sygnatariuszem unii lubelskiej 1569.

pieczęć i podpis Stanisława Sobka z Sulejowa, Podskarbiego Wielkiego Koronnego, z roku 1566
(fot. teatrnn.pl)

     Jego pierwszą żoną była Anna Chełmska, córka chorążego krakowskiego Marcjana. Drugą Anna z Ryterskich [określa się ją także Anna z Ligięzów; IKP] (córka Rafała Ryterskiego z Dalewic herbu Topór. Trzecią żoną, tuż przed jego śmiercią była Magdalena z Jordanów, córka kasztelana krakowskiego Spytka Wawrzyńca.

      Miał sześcioro dzieci: Krzysztofa, Piotra, Stanisława, Krystyna, Anna i Barbara [córki z drugiego małżeństwa z Anną z Ryterskich; IKP].

     Zmarł między 1 październikiem a 3 listopadem 1569 roku. Prawdopodobnie został pochowany z ostatnią żoną, w zborze sobkowskim. W XVII wieku, istniał na ścianie budynku zboru, kamienny nagrobek poświęcony ich pamięci. Później został zniszczony.

     Jego syn - imiennik, porzucił obrządek kalwiński i przyjął katolicyzm. Stało się to pod wpływem jego żony Zofii. Po śmierci ojca 1569; [...] objąwszy po ojcu dobra sobkowskie, przede wszystkim usunął z kościoła predykardów kalwińskich, oddając takowy nazad w posiadanie katolikom [...].



opracowanie: Marcin Szwaja; IKP   


PS.
Śledząc karierę Stanisława Sobka, trzeba podkreślić, że jest identyczna jak jego poprzednika z przeszłości. Którym był Gniewosza herbu Kościesza, właściciel Dalewic. A ten rycerz żył i działał prawie półtora wieku wcześniej. Mimo to obaj działali przy swych, władających wtedy królach. Szkoda że ród Sobka ma przykry incydent z tutejszą historią pierwszej kaplicy w Dalewicach. Była zburzona, spalona i okradziona. Jednak ta druga, obecna, istnieje. I po dzień dzisiejszy, służy swym mieszkańcom.


ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. ks. Jan Wiśniewski; Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w jędrzejowskim; Marjówka 1930
  2. ks. Jan Wiśniewski; Dekanat miechowski; Radom 1917

  3. zbiory własne i archiwum prywatne Marcin Szwaja
  4. zbiory IKP

  5. pl.wikipedia.org
  6. en.wikipedia.org
  7. dariuszkalina.pl
  8. encyklopedia.biolog.pl
  9. nk.pl
  10. dawnekieleckie.pl
  11. pinezka.pl
  12. teatrnn.pl
  13. books.google.pl
  14. sobkow.pl
  15. geni.com
  16. sejm-wielki.pl
  17. ipsb.nina.gov.pl
  18. slownik.ihpan.edu.pl



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Ciesz się drobiazgami, a wielkie szczęście wejdzie w Twoje życie.
(autor nieznany)
wrzesień  28  wtorek
[9.00]   (Proszowice)
XIX. sztafetowy bieg ku czci gen. Bolesława Nieczuja-Ostrowskiego
[10.00-14.00]   (Proszowice)
akcja honorowego krwiodawstwa
wrzesień  29  środa
[9.30]   (Proszowice)
spotkanie dotyczące Programu Czyste Powietrze
[18.00]   (świat ;))
spotkanie online z Katarzyną Bereniką Miszczuk
wrzesień  30  czwartek
październik  1  piątek
DŁUGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ