facebook
Proszowskie koneksje Kazimierza Brodzińskiego

    Dzisiaj jest czwartek, 22 kwietnia 2021 r.   (112 dzień roku) ; imieniny: Łukasza, Kai, Nastazji Dzień Ziemi    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   lista postaci   | 
 przyjaciele regionu 
 |   stąd pochodzili   |   "zwykli - niezwykli"   |   ludzie Rzeczpospolitej Partyzanckiej 1944   |   "katyńczycy"   | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / ludzie ZP / przyjaciele regionu / Proszowskie koneksje Kazimierza Brodzińskiego
 pomóżcie!!! ;)  
Jeżeli posiadacie informacje, materiały dotyczące prezentowanych w Serwisie postaci,
macie propozycję innych osób związanych z Ziemią Proszowską,
albo zauważyliście błędy w naszym artykule;
prosimy o kontakt!

skarby@24ikp.pl.

Inne kontakty z nami: TUTAJ!
Redakcja IKP
O G Ł O S Z E N I A


Proszowskie koneksje Kazimierza Brodzińskiego
Kazimierz Brodziński
(ur.: 8.03.1791 - zm.: 10.10.1935)

Kazimierz Brodziński na obrazie Aleksandra Sleńdzińskiego
(fot. zbiory autora)

Proszowice, 2-04-2021

     Istnieje w Proszowicach ulica, której nazwa wydaje się mieć niewiele wspólnego z miastem i jego okolicami - mowa o ulicy Kazimierza Brodzińskiego. Jaki związek z Proszowicami mógł mieć ten poeta, że został patronem jednej z ulic? Dlaczego w mieście nie ma ulicy Mickiewicza, Słowackiego czy innego znanego polskiego poety - choćby Morstina, który mieszkał przecież w nieodległych Pławowicach - a jest za to ulica nazwana imieniem polskiego przedstawiciela sentymentalizmu?

     Imię Kazimierza Brodzińskiego nadano w okresie PRL traktowi biegnącemu od ul. 1 Maja (wtedy, a obecnie 3 Maja) w kierunku na Klimontów. Przed wojną ulica ta nosiła miano (być może nieformalne) Wjazdowej. Pan Henryk Pomykalski w swojej książce poświęconej proszowskim ulicom, w rozdziale omawiającym ulicę Brodzińskiego sugeruje, że inicjatorem nadania tego imienia był najprawdopodobniej Tadeusz Kulisa, pełniący w latach '50 ubiegłego wieku funkcję przewodniczącego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Ale co tak naprawdę łączy tego poetę z Proszowicami?

Kazimierz Brodziński urodził się 8 marca 1791 roku, w miejscowości Królówka koło Bochni. Gdy miał 3 lata zmarła mu matka, a wkrótce ojciec ożenił się powtórnie i rodzina przeprowadziła się do pobliskiej Lipnicy Murowanej, gdzie Kazimierz uczęszczał do pierwszych szkół. Obie te miejscowości są położone w odległości mniej więcej 50 km od Proszowic. Czy Kazimierz Brodziński mógł bywać w dzieciństwie lub wczesnej młodości w Proszowicach? Nie jest to nieprawdopodobne, jednak brak na to jakichkolwiek dowodów. Faktem jest jednak, że w jego twórczości ziemia proszowska przywoływana jest kilkukrotnie, w szczególności w wydanym po raz pierwszy w 1821 r. poemacie Wiesław, którego akcja częściowo zlokalizowana jest w podkrakowskiej wsi - i to było prawdopodobnie bezpośrednią przyczyną pojawienia się w Proszowicach ulicy imienia Kazimierza Brodzińskiego. Jest jednak pewien fakt z życiorysu poety, dotychczas proszowskiej społeczności nieznany, który łączy go z tą ziemią jeszcze bardziej - a jest nim osoba jego żony, Wiktorii Holly.

[...]Już wonny wieczór uśmiechał się ziemi,
Gdy wracał Wiesław z końmi kupionemi.
Z przydrożnej wioski rozlega się granie,
Słychać wesołe pląsy i śpiewanie.
Parskając konie bieżą po gościeńcu,
Widać dziewoje przy rucianym wieńcu,
Biją drużbowie w podkówki ze stali,
A gdy wędrowca mile powitali,
Tak rzekł starosta, zarządca wesela:
"Dobrze to w każdym zyskać przyjaciela!
Witajcież do nas, wy z proszowskiej ziemi!
Nie chciejcie gardzić dary ubogiemi,
Pożyjcie z nami, czym tu gospodarzy
Wdzięczna prac rola i dobry Bóg darzy.
Napatrzycie się krakowskim dziewojom,
Wymyślnym tańcom i przecudnym strojom,
Wreszcie i w tany sunąć nie zaszkodzi,
Bo choć strudzeni, widzę, żeście młodzi"

[...]

Bierze Halinę i tak wokoło,
Przodkując drużbom, tańczy wesoło;
A gdy ku skrzypkom znowu powróci,
Staje i w pląsach tak dalej nuci:

"Czemuż ja w proszowskiej ziemi
Małe zaznał dziecię,
Byłbym między krakowskiem!
Najszczęśliwszy w świecie.

Krew, nie woda ludźmi włada,
Bo któż sercem rządzi?
Człowiek pragnie i układa,
A wszystko Bóg sądzi". [...]

Wiesław sielanka krakowska w pięciu pieśniach (1820) - fragmenty
     W 1795 r., po trzecim rozbiorze Polski, tereny, na których położone są Proszowice, trafiły w ręce Austriaków. Zaborca przejął wtedy między innymi bezpośrednią kontrolę nad dotychczasowymi dobrami królewskimi, a do takich należały miasto Proszowice wraz z sąsiednimi Zagrodami Królewskimi, gdzie zlokalizowany był królewski folwark. Przedstawiciele rządu austriackiego ochoczo zabrali się do inwentaryzowania królewszczyzn, sporządzania map i planów - celem było spieniężenie tych majątków. Cały ten proces trwać miał jednak czas jakiś, a ziemiami przynoszącymi przecież dochód ktoś musiał zarządzać.

     Problem ten postanowiono rozwiązać oddając przejęte majątki w dzierżawę. I tutaj pojawia się ojciec naszej bohaterki: Franciszek Holly - pierwszy znany dzierżawca dóbr Zagrody Proszowskie. Niestety nie wiemy o nim zbyt wiele. Urodzony około roku 1750, był Czechem z pochodzenia. Około roku 1790 wziął ślub z Marianną Jaworską. W Proszowicach pojawił się być może już w roku 1795, wraz z Austriakami, chociaż tego faktu nie udało się nigdzie potwierdzić - dokumenty dotyczące tej dzierżawy powinny znajdować się w archiwum we Lwowie. Wiadomo za to na pewno, że Zagrodami władał w roku 1798 i w latach następnych, ponieważ tam rodziły się jego dzieci: w 1798 roku syn Franciszek, w 1800 roku córka Karolina, a 7 kwietnia 1802 r. Wiktoria - przyszła żona Kazimierza Brodzińskiego.

     Niestety, niespełna miesiąc po narodzinach Wiktorii, w dniu 5 maja 1802 r., Franciszek Holly po krótkiej chorobie umiera w swoim domu na Zagrodach. Proszowski proboszcz w akcie zgonu zanotował, że śmierć spowodowała "gorączka żółciowa", co we współczesnej medycynie oznacza ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego. Dwa dni później Franciszek Holly został pochowany na proszowskim cmentarzu zlokalizowanym koło kościółka Św. Trójcy, gdzie spoczywa do dziś.

Akt zgonu Franciszka Holly
(fot. zbiory autora)

     Wdowa po Franciszku opuściła Zagrody i przeniosła się do Krakowa, do swojej matki, Magdaleny Jaworskiej - pobyt Wiktorii na Zagrodach nie trwał zatem zbyt długo i, jak się wydaje, nie wróciła ona tam już nigdy. Wkrótce po przeprowadzce do Krakowa, w dniu 22 czerwca 1802 r., Marianna Holly również umiera, osierocając trójkę swoich dzieci, które odtąd mieszkają w Krakowie ze swoją babką. W 1820 r. Karolina Holly wychodzi za mąż za Franciszka Armińskiego, profesora astronomii na Uniwersytecie Warszawskim. Młoda para zamieszkała w Warszawie na terenie budującego się właśnie uniwersyteckiego obserwatorium astronomicznego.

     Dwa lata później wraz z nimi zamieszkała tam siostra Karoliny, Wiktoria. W owym czasie wykładowcą literatury na Uniwersytecie Warszawskim był właśnie Kazimierz Brodziński, który mieszkał… również we wspomnianym obserwatorium astronomicznym. I tak rozpoczęła się znajomość Kazimierza i Wiktorii, która zaowocowała kilka lat później związkiem małżeńskim. Para pobrała się 27 października 1826 r. w warszawskim kościele pod wezwaniem Św. Aleksandra. I tak piewca piękna proszowskiej ziemi, poślubił kobietę zrodzoną w tej ziemi.

Akt małżeństwa Kazimierza Brodzińskiego i Wiktorii Holly
(fot. zbiory autora)

nagrobek Kazimierza Brodzińskiego na cmentarzu w Dreźnie
(fot. zbiory autora)
     Kilka lat po ślubie, w roku 1833, Kazimierz odbył samotną podróż do Buska i w Krakowskie. To właśnie wtedy prawie na pewno odwiedził Proszowice. W podróży z Buska do Krakowa zatrzymał się bowiem na kilka dni w Cudzynowicach - parafii zlokalizowanej niedaleko Kazimierzy Wielkiej. Najkrótsza droga pomiędzy Cudzynowicami, a Krakowem wiedzie właśnie przez Proszowice - można więc śmiało założyć, że wtedy właśnie przejechał przez Proszowice, i to na dodatek wjeżdżając do nich traktem wiodącym od strony Klimontowa, a zatem drogą, która 120 lat później nazwana zostanie jego imieniem.

     Niestety wielka miłość Kazimierza i Wiktorii nie trwała długo. Poeta mimo młodego wieku, jeszcze przed ślubem, zaczął niedomagać - jego organizm zaatakowała najprawdopodobniej jakaś odmiana raka (skiru - jak nazywano go w tamtych czasach). Próbował różnych terapii, a w poszukiwaniu ratunku dla swojego zdrowia udał się między innymi do Karlsbadu. Tam, po trzytygodniowym pobycie i kuracji miejscowymi wodami, stan jego się nieco poprawił. Postanowił wrócić do Warszawy, do rodziny. W drodze powrotnej zatrzymał się na krótko w Dreźnie, gdzie choroba zaatakowała go ponownie. To właśnie tam zmarł w dniu 10 października 1835 roku i został pochowany na miejscowym cmentarzu. Wiktoria Brodzińska przeżyła męża tylko o niecałe 2 lata i zmarła 1 września 1837 roku.

opracowanie: Wojciech Nowiński   



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Kochać kogoś - znaczy widzieć w nim cuda dla innych niedostrzegalne.
(Francois Mauriac)
kwiecień  22  czwartek
kwiecień  23  piątek
kwiecień  24  sobota
kwiecień  25  niedziela
DŁUGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ