facebook
Wielki zapomniany

    Dzisiaj jest sobota, 19 stycznia 2019 r.   (19 dzień roku) ; imieniny: Erwiny, Henryka, Mariusza    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   lista postaci   |   przyjaciele regionu   | 
 stąd pochodzili 
 |   "zwykli - niezwykli"   |   ludzie Rzeczpospolitej Partyzanckiej 1944   |   "katyńczycy"   | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / ludzie ZP / stąd pochodzili / Wielki zapomniany
O G Ł O S Z E N I A
patronaty IKP


Wielki zapomniany
Jan Zientarski ps. Czarny
(ur.: 24.10.1894 - zm.: 4.05.1982)

biogram

Istota wspomnień polega na tym, że nic nie przemija.
Elias Canetti

Każda sekunda życia jest warta kilku milionów lat pamięci.
Dorota Terakowska

 (fot. zeszytkombatancki.blogspot.com)
 (fot. gallen.republika.pl)
 (fot. audiovis.nac.gov.pl)

17-01-2014

     Pamięć o bohaterach czasów drugiej wojny światowej, szczególnie tych pochodzących z terenów nam bliskich i znanych, nie może ulec zatarciu. Należy im się szczególne miejsce w naszych sercach i pamięci. Jana Zientarskiego z Ziemią Proszowską łączył tylko krótki epizod. Jednakże fakt, że urodził się na tej ziemi, w pełni zasługuje na to, abyśmy nigdy nie zapomnieli, jak wielkich mamy rodaków.

     W dniu 1 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Uchwalony przez Sejm RP 3 lutego 2011 r. Wydaje się zatem koniecznością dziejową i obowiązkiem patriotycznym przypomnienie postaci pana płk Jana Zientarskiego - żołnierza wyklętego. Będzie to jednocześnie przyczynek do przywrócenia Żołnierzom Drugiej Konspiracji należnego Im miejsca w panteonie narodowej pamięci.

Jan Zientarski (1894-1982) - legionista, oficer służby stałej piechoty Wojska Polskiego, w okresie międzywojennym używał nazwiska Zientarski-Liziński; w konspiracji ZWZ/AK używał pseudonimów: "Czarny", "Ein", "Inżynier", "Kujawiak", "Liziński", "Mieczysław", "Podkowa" vel Jan Racięski, vel Stanisław Zalesiński; więzień polityczny PRL.

Dzieciństwo i młodość

Jan Zientarski urodził się 24 października 1894 r. w Niegardowie. Jego rodzicami byli Jakub (pracownik kolei) i Zofia z d. Pytlińska. Od 1901 r. uczęszczał do szkoły ludowej w Niegardowie. Następnie wraz z rodzicami wyjechał do Sosnowca i tam do 1906 r. uczył się w prywatnej szkole powszechnej Borowskiego w Sosnowcu. W latach 1906-1913 uczył się w szkole handlowej w Sosnowcu, a w 1914 r. zdał egzamin maturalny.

     Już jako uczeń brał udział w manifestacjach młodzieżowych na rzecz wprowadzenia języka polskiego do szkół. Od 1910 r. działał w organizacji pn. Młodzież Postępowo -Niepodległościowa, która związana była z ruchem "zarzewiackim". W 1911 r. wziął udział w zjeździe młodzieży niepodległościowej w Krakowie, gdzie wstąpił do Polskich Drużyn Strzeleckich. Był również organizatorem oddziału "Strzelca" w Sosnowcu (1911 r.). Przez płk Zygmunta Kuczyńskiego został mianowany Komendantem ZS w Sosnowcu. Brał udział w ćwiczeniach wojskowych, przerzucie prasy konspiracyjnej z Galicji do zaboru rosyjskiego oraz w kolportażu prasy na tym terenie.

     W roku 1913, zaraz po ukończeniu szkoły, wziął udział w kursie na młodszych dowódców w Stróży k. Limanowej i został przyjęty do Związku Walki Czynnej. Wykładowcą na tym kursie był Józef Piłsudski. 23 sierpnia 1914 r. zmobilizował dowodzony przez siebie oddział "Strzelca" (50 ludzi) i dołączył do grupy strzeleckiej Józefa Piłsudskiego. Przydzielony został do baonu zapasowego grupy. We wrześniu 1914 r. został skierowany do Wadowic, gdzie objął dowództwo plutonu w 9 kompanii 3 baonu 3 pp. Jesienią 1914 r. został przeniesiony do utworzonej Brygady Legionów, w składzie której uczestniczył w walkach na froncie wschodnim. W październiku 1914 r. został awansowany na stopień chorążego, a w kwietniu 1916 r. mianowany podporucznikiem. Walczył między innymi pod Mołotkowem, Rafajłową na froncie karpackim, nad Styrem (gdzie został ranny w rękę). Od tego czasu cierpiał na lekki niedowład prawej ręki.

     W 1917 r. ukończył kurs oficerski i objął dowództwo 12 kompanii 2 pułku piechoty Legionów. W okresie V-VII 1917 r. przebywał na kursie szkoleniowym. W czasie kryzysu przysięgowego od VII 1917 r. przebywał w szpitalu. Odmówił złożenia przysięgi. Pomimo tego jako jeden z nielicznych oficerów II Brygady Legionów dowodził w okresie od 1.X.1917 r. do 1.I. 1918 3 kompanią 2 pp Leg. 2 maja 1918 r. został aresztowany z rozkazu d-cy 2 pp Leg. Płk M. Żymierskiego i przymusowo odesłany do Polskiego Korpusu Posiłkowego w Przemyśłu. Internowany potem w obozach Taraczkocz, Bustinazy i Huszt. W 1918 r. został zwolniony z obozu i przyjechał do Warszawy. W październiku 1918 r. został skierowany do Ostrowii Mazowieckiej, gdzie zajmował się szkoleniem podoficerów.

Po odzyskaniu niepodległości

     Po odzyskaniu niepodległości został dowódcą 6 kompanii 9 pułku piechoty. Awansowany na stopień porucznika. Brał udział w walkach z Ukraińcami w grupie gen. Jana Romera w rejonie Rawy Ruskiej, potem m.in. w bitwie pod Brzeżanami. Dzięki zdolnościom dowódczym, jakimi wykazał się w bitwie pod Brzeżanami, został mianowany na stopień kapitana służby stałej piechoty.

     Jan Zientarski brał również udział w bitwie polsko-bolszewickiej. Walczył na Łotwie w 1919 r.. Jako dowódca III batalionu 9 pułku piechoty Legionów w 1920 r. brał udział w bitwie nad Berezyną, potem w walkach odwrotowych oraz w bitwie warszawskiej w sierpniu 1920 r. i został awansowany do stopnia majora służby stałej. Od 1.IX. 1920 r. dowodził 1 baonem 7 pp, na czele którego uczestniczył w zdobyciu twierdzy w Brześciu n/Bugiem, w bitwie nad Niemnem odznaczając się osobiście w natarciu 7 na Brzostowice i w bitwie pod Smorgoniami.

gen. Śmigły-Rydz; Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych - opinie o oficerach
(fot. pilsudski.org)
     W 1921 r. ukończył kurs dla dowódców batalionów i objął dowództwo batalionu w 11 pułku piechoty w Będzinie. W 1923 r. ukończył Wyższą Szkołę Piechoty w Rembertowie, a w listopadzie 1924 r. został awansowany na stopień podpułkownika służby stałej piechoty i został przeniesiony na stanowisko zastępcy dowódcy 10 pułku piechoty w Łowiczu. 1 lutego 1933 r. awansował na stopień pułkownika ze starszeństwem z 1 stycznia 1932 r.

     13 listopada 1935 r. został przeniesiony na stanowisko dowódcy piechoty dywizyjnej 10 DP, które zajmował do sierpnia 1939 r. Również w sierpniu 1939 r. został mianowany dowódcą 1 Oddziału Wydzielonego 10 DP armii "Łódź". Zadaniem oddziału wydzielonego było obsadzenie wycinka granicy państwa pomiędzy Wieruszowem a Kępnem oraz rozpoznanie sił nieprzyjaciela na tym odcinku, a następnie przejścia dla osłony prawego skrzydła 10 DP.

     W sierpniu 1939 r. został dowódcą piechoty dywizyjnej 10 Dywizji Piechoty. W sierpniu 1939 r. został dowódcą Oddziału Wydzielonego, w skład którego wchodziły: 28 pułk piechoty Strzelców Kaniowskich, batalion Obrony Narodowej "Kępno", batalion Obrony Narodowej "Ostrzeszów", dwa szwadrony 1 pułku kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza oraz dwie baterie artylerii z 10 pułku artylerii lekkiej.

Druga Wojna Światowa

     1 września 1939 r. Oddział Wydzielony pułkownika Zientarskiego po walkach z oddziałami niemieckimi z 8 Armii pod Kępnem i Ostrzeszowem wycofał się z punktów oporu za rzekę Prosnę.

"Zgodnie z decyzją Naczelnego Wodza na przedpole głównej linii obrony wysunięto dwa silne oddziały wydzielone. Oddział Wydzielony nr I (OWydz. nr I) dowodzony przez płk. Jana Zientarskiego-Lizińskiego, w którego składzie znajdował się m.in. 28 pułk SK, pomaszerował ku granicy do rejonu Ostrzeszów - Kępno - Wieruszów - Grabów. Jego zadaniem było rozpoznanie siły i kierunku głównego nacisku wroga, a następnie opóźnianie jego marszu na zasadniczą linię polskiej obrony".

     Brał udział w obronie Warszawy, a po kapitulacji stolicy, zgodnie z rozkazem Naczelnego Wodza przedostał się na Węgry, gdzie został internowany w obozie Vamosmikola i tam zaprzyjaźnił się z Józefem Lebedowiczem. W drugiej połowie 1940 r. w związku z protestami przeciw szykanom węgierskich władz obozowych wobec polskich oficerów został przeniesiony z J. Lebedowiczem do obozu o zaostrzonym rygorze w Silos, skąd w maju 1941 r. powraca do obozu Vamosmikola. Również w maju 1941 r. uciekł z obozu do Budapesztu, gdzie zamieszkuje pod nazwiskiem Jan Racięski. W Budapeszcie wstąpił do Obozu Polski Walczącej, organizacji utworzonej przez marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Został dowódcą pionu wojskowego i komórki przerzutowej. Był też wówczas jednym z najbliższych współpracowników szefa OPW Juliana Piaseckiego. Utrzymywał również kontakty z Władysławą Windową. Wspólnie z J. Lebedowiczem zorganizował komórkę kurierską, która nawiązała kontakty z okupowanym krajem i zajęła się przerzutem działaczy piłsudczykowskich z Węgier do Polski. W tym czasie używał pseudonimów "Inżynier", "Podkowa". Brał również udział w organizowaniu akcji przerzutu marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego do okupowanego kraju. Do Polski powrócił w październiku 1941 r. Na początku 1942 r. nawiązał kontakt z gen. S. Roweckim "Grot", który mianował go inspektorem KG ZWZ/AK na okręg radomsko-kielecki z siedzibą w Kielcach. Funkcję tę pełnił do marca 1944 r. W maju 1944 r. został powołany na stanowisko komendanta Okręgu Kielecko-Radomskiego Armii Krajowej. Funkcję tę pełnił do rozwiązania Armii Krajowej w styczniu 1945 r.

     25 lipca 1944 r. w związku z rozpoczęciem akcji "Burza" wydał rozkaz sformowania w Okręgu Radomsko-Kieleckim Armii Krajowej trzech związków dywizyjnych. 15 sierpnia 1944 r. nakazał koncentrację Korpusu Kieleckiego AK w rejonie lasów koło Przysuchy i marsz na pomoc walczącej Warszawie. Jednakże marsz został zatrzymany na linii Pilicy przez jednostki niemieckie, których nie można było pokonać ze względu na brak broni ciężkiej. Korpusem Kieleckim AK dowodził do października 1944 r. 8 października 1944 r. wydał rozkaz, aby wszystkie dowództwa i sztaby jednostek wchodzących w skład Korpusu Kieleckiego AK przeszły do konspiracji zachowując pomiędzy sobą łączność. Przeprowadzono wówczas demobilizację oddziałów partyzanckich. Z jego rozkazu udzielano pomocy zdemobilizowanym żołnierzom AK w formie odpraw i wydania odpowiednich dokumentów.

tablice poświęcone Generałowi

Muzeum AK w Krakowie
(fot. )
kościół pw. Matki Bożej Miłosierdzia w Radomiu
(fot. radom.ws)
kościół oo. Bernardynów pw. Św. Katarzyny w Radomiu
(fot. nadesłane)
     W związku z rozwiązaniem AK w 1945 r. brał udział w odprawie z gen. L. Okulickim. 20 stycznia 1945 r. wydał rozkaz zakazujący ujawniania się przed wojskami sowieckimi, a 21 stycznia 1945 r. o rozwiązaniu podległych sił AK przy zachowaniu części zakonspirowanych struktur organizacyjnych. Część członków AK weszła do organizacji "NIE", a następnie do siatki DSZ. Komórki organizacji" NIE" powstały w Radomiu, Ostrowcu Świętokrzyskim, Skarżysku-Kamiennej, Kielcach i Częstochowie. Organizacją kierował prawdopodobnie płk Jan Zientarski "Ein", "Mieczysław". W maju komórki "NIE" zostały wcielone do Delegatury Sił Zbrojnych. Pracami DSZ kierował płk Jan Zientarski. Utrzymywał także kontakty z gen. L. Okulickim, którego informował o aresztowaniach dokonywanych przez NKWD wśród żołnierzy AK.

Aresztowanie i ciężkie śledztwo

     Represje komunistyczne dotknęły wielu działaczy konspiracji piłsudczykowskiej, między innymi został uwięziony Jan Zientarski. Aresztowano go 24 lipca 1946 roku, a 9 czerwca 1947 skazano na 3,5 roku więzienia. Został zwolniony 26 stycznia 1950 roku. W grudniu 1950 r. został ponownie aresztowany i przebywał w więzieniu do grudnia 1951 r. Zdegradowano go wówczas na stopień szeregowca. Przeszedł ciężkie śledztwo. W 1951 roku został ponownie aresztowany i fałszywie oskarżony o współpracę z Niemcami. W październiku 1951 roku śledztwo przeciwko niemu zostało umorzone. W latach 50-tych i 60-tych był inwigilowany przez bezpiekę. Był aktywny w życiu kombatanckim po 1956 roku. Manifestował sprzeciw wobec komunistów.

     Po zwolnieniu z więzienia, od listopada 1951 r. do końca lutego 1952 r. pracował w "Słowie Powszechnym", a następnie w Zjednoczonych Zespołach Gospodarczych "Inco". Na początku 1962 r. został kolejny raz aresztowany, lecz jeszcze tego samego roku decyzją Sądu Wojewódzkiego w Warszawie zwolniono go z więzienia. W latach siedemdziesiątych brał aktywny udział w życiu kombatanckim legionistów i żołnierzy AK i pielgrzymkach na Jasną Górę.

Zmarł w Warszawie 4 maja 1982 r. Pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim.

grób Generała na Cmentarzu Powązkowskim
(fot. nieobecni.com.pl)

Odznaczony: Krzyżem Niepodległości, Orderem Virtuti Militari IV klasy (nr 33) i V klasy (875), czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Armii Krajowej i czterokrotnie Medalem Wojska. Poświęcono mu także tablicę w kościele O.O Bernardynów w Radomiu i kościele św. Anny w Warszawie. Swoje odznaczenia przekazał na Jasną Górę.

Granitowa Tablica z popiersiem generała powstała z inicjatywy byłych żołnierzy AK: Mariana Kubisia ps. "Szczapa", Piotra Kunki ps. "Lis" i Mariana Pastuszki ps. "Czarny". Znajduje się w Kościele oo. Bernardynów pw. Św. Katarzyny, Radom, ul. S. Żeromskiego 6/8.

opracowanie: Halina Kulesza, Zbigniew Jeleń   

Materiał opracowany w ramach współpracy Miejskiej Biblioteki Publicznej w Proszowicach ze Stowarzyszeniem "Gniazdo" Ziemia Proszowicka.

gen. Śmigły-Rydz; Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych - opinie o oficerach
(fot. forum.otworzumysl.com)



ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. T.Jurga; U kresu II Rzeczypospolitej; W-wa 1985,
  2. Atlas Polskiego Podziemia Niepodległościowego 1944-1956; Warszawa 2007,

  3. zeszytkombatancki.blogspot.com,
  4. audiovis.nac.gov.pl,
  5. pilsudski.org,
  6. forum.otworzumysl.com,
  7. radom.ws,
  8. muzeum-ak.pl,
  9. nieobecni.com.pl,
  10. gallen.republika.pl.



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Raj nie jest z tego świata, ale są na nim jego fragmenty.
(Anonim)
styczeń  19  sobota
styczeń  20  niedziela
[12.15]   (Proszowice)
Zimowa opowieść - teatrzyk
styczeń  21  poniedziałek
[...]   (Proszowice)
Ferie w mieście 2019 z CKiW
styczeń  22  wtorek
[...]   (Proszowice)
Ferie w mieście 2019 z CKiW
[18.00]   (Kraków)
Gościem Klubu będzie Wojciech Bonowicz - spotkanie w KKW
DŁUGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ