facebook
Skalbmierz w XIX wieku cz. 3, rzemiosło

    Dzisiaj jest sobota, 21 września 2019 r.   (264 dzień roku) ; imieniny: Darii, Mateusza, Wawrzyńca MD Pokoju,Ś. Dzień Osób z Chorobą Alzheimera    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   ostatnio dodane   |   gazety   |   zdjęcia, filmy   |   dokumenty   | 
 skarby archiwów 
 | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / pożółkłe łamy / skarby archiwów / Skalbmierz w XIX wieku cz. 3, rzemiosło
O G Ł O S Z E N I A
patronaty IKP


Skalbmierz w XIX wieku cz. 3, rzemiosło

herb Skalbmierza (fot. pl.wikipedia.org)

Proszowice, 26-06-2019

     Ustawa z dnia 31 XII 1816 roku o upowszechnianiu rzemiosł, kunsztów i profesji w Królestwie Polskim wraz z aneksem z dnia 19 III 1817 roku, zasadniczo stanowiła o strukturze organizacyjnej rzemiosła w Królestwie Polskim. Powstanie określonego rodzaju cechu mogło zaistnieć pod warunkiem prowadzenia działalności w danym mieście przez przynajmniej 10 majstrów.

     W początkowym okresie Królestwa Polskiego, Skalbmierz przeżywał trudny okres. Przyczyną tego były pożary w 1807 i 1808 roku, które w 2/3 strawiły zabudowania miasta, przemarsze różnych wojsk, likwidacja podprefektury oraz zaprowadzenie granicy między Królestwem Kongresowym, a Wolnym Miastem Krakowem i zaborem austriackim.

     W 1816 r. upadła funkcjonująca w mieście prywatna garbarnia. W latach 1807/1808 uległy pożarowi browary. Były to dla mieszkańców miasta, utrzymującego się przeważnie z handlu i rzemiosła dotkliwe okoliczności. Zdaniem komisarza obwodu, Michała Szymańskiego z 1822 r. [...] w całym obwodzie miechowskim sam tylko Skalbmierz jest miasteczkiem nie rolniczym [...]. W mieście dominowały rzemiosła pracujące głównie na potrzeby lokalnego rynku, szewcy, tkacze oraz rzeźnicy [AGAD-KRSW, nr 2165; Opisy historyczno-topograficzno-statystyczne miast gubernii rsdomskiej.1820-1822 Skalbmierz; s.3-7; nr 2844; Mieszkańcy miasta do deputowanego na Sejm Królestwa Polskiego W.Borkiewicza; Skalbmierz 15 II 1819, s.7-10].

     W 1828 roku, w ocenie KWK w Skalbmierzu ponad 20 mieszkańców trudniło się rzezią bydła [Tamże, nr 2844; KWK do KRSWiP; Kielce 13 III 1828, s.505-507]. Z uwagi na fakt, że mieszkańcy miasta w 1824 r. nie chcieli dobrowolnie złożyć deklaracji odnośnie opłat kanonu od zarobków [Tamże, KWK do KRSWiP; Kielce 5 V 1824, s.219-220], można wnosić, że nie odzwierciedlają one w pełni stanu faktycznego.

Skalbmierz panorama miasta
(źródło: Rocznik Muzeum Świętokrzyskiego 3)

     Cechy; rzeźniczy, szewski oraz tkacki w 1825 r. deklarowały opłatę od kanonu do kasy miasta w wysokości 56 zł (cech rzeźniczy - 20 zł, cech szewski - 20 zł, cech tkacki - 16 zł). Cechy na swoich posiedzeniach w dniach 17 i 18 II 1825 r. odnośnie opłat od kanonu do kasy miejskiej podkreślały ogólnie trudną sytuację oraz fakt, [...] że opłacamy różne podatki i jesteśmy podupadli, wszelako ofiarujemy opłacanie tego kanonu rocznie złotych dwadzieścia [...] (cech rzeźniczy i szewski). Cech tkacki w swojej uchwale podkreślał, że tylko [...] przez wzgląd [...] na dobro kasy, deklaruje rocznie kanonu złotych szesnaście [...] [Tamże; Lista do opłacenia kanonu do kasy miasta Skalbmierz; Skalbmierz 19 II 1825 r.; Deklaracja cechów; rzeźniczego, szewskiego, tkackiego; Skalbmierz 17-18 II 1825, s.364-368].

     Kwotę tę, cechy oraz kramarz Jan Bader w wysokości 58 zł opłacały w latach 1826-1829 [Tamże, nr 2844; Etaty kasy ekonomicznej miasta; 1826, 1828, nr 2845, 1929, s.2-7]. Planowane dochody z kanonu od zarobków w Skalbmierzu w latach 1835-1843 wahały się w granicach od 148 do 375 zł, w latach 1844-1868 od 35 rs 10 kop do 55 rs 80 kop. Świadczą one o postępującym upadku miasta. Wydaje się, że sytuacja materialna rzemieślników w Skalbmierzu była trudniejszą w porównaniu z innymi tego typu miastami. W zasadzie nie trudnili się oni rolnictwem. Z początkiem drugiej połowy XIX wieku na 192 rodziny tylko 9 (34 osoby) zaliczało się do kategorii mieszczan rolników. Rzemiosło uprawiało 124 osoby. Natomiast handlem trudniło się 48 (osób) [Tamże, nr 2849; Wiadomości statystyczne dotyczące Skalbmierza; s. 212].

     Poświadczeniem trudnej sytuacji materialnej rzemiosła skalbmierskiego jest pismo RGR do KRSWiD w sprawie starań mieszkańców miasta o rozdzielenie pomiędzy nich suprymowanych gruntów po kanoniach skalbmierskich. Zdaniem RGR [...] rozdzielenie pomienionych gruntów [...] nie zdaje się zapewnić polepszenia ich bytu, albowiem wzrost miast nie rolnictwo stanowi a przemysł, handel i rękodzielnictwo. Dowodem tego są niemal wszystkie miasta rolnicze, które z odwiecznej swej egzystencji, albo mało się podniosły, albo wcale nie i niewiele się różnią od wsiów, udziałem których jest niedostatek, bieda a niekiedy i nędza [...]. Mieszkańcy argumentowali swoje racje [...] bez najmniejszego jesteśmy kawałka ziemi i zapewne w całym Królestwie Polskim jedyne jest małe miasteczko tego rodzaju [...] my [...] wyjąwszy rękodzielnictwo na stopniu bardzo małym, nie będąc zamożnemi [...] nędzne życie prowadzić musimy [...]. [Tamże; Mieszkańcy miasta Skalbmierz do KRSWiD; Skalbmierz 20 X 1858; RGR do KRSWiD; Radom 12 IV 1859, s.132-141].

Dochody i wydatki Skalbmierza w latach 1821-1865

(źródło: AGAD - KRSW w Warszawie)

Wysokość obciążeń mieszkańców Skalbmierza w latach 1822-1823

(źródło: AGAD - KRSW w Warszawie)

Projektowana lista osób mających opłacić kanon od zarobków
w Skalbmierzu w 1824 roku

(źródło: AGAD - KRSW w Warszawie)


Henryk Pomykalski   



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Różnorodność jest przyprawą, która nadaje życiu cały smak.
(William Cowper)

wrzesień  21  sobota
[10.00]   (Kraków)
koncert Pawła Wójcika i Tomasza Sarniaka w Krakowskim Teatrze Variete
[16.00]   (Wieliczka)
Zwiedzanie z kustoszem wystawy "Pamięć morza" w kopalni soli
[18.00]   (Szklana)
zebranie wiejskie
wrzesień  22  niedziela
[15.00]   (Proszowice)
II. Bieg Proszowicki
[18.00]   (Koczanów)
zebranie wiejskie
wrzesień  23  poniedziałek
wrzesień  24  wtorek
[9.00]   (Proszowice)
XVIII sztafetowy bieg ku czci gen. Bolesława Nieczuja-Ostrowskiego
[18.00]   (Kraków)
Ignacy Daszyński - spotkanie w KKW
DŁUGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ