facebook
Kosynierzy Ziemi Proszowskiej? - mogli być... cz. I

    Dzisiaj jest piątek, 10 kwietnia 2020 r.   (101 dzień roku) ; imieniny: Borysławy, Makarego, Michała    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   ludzie ZP   |   miejsca, obiekty itp.   |   felietony, opracowania   |   kącik twórców   |   miejscowości ZP   |   ulice Proszowic   |   pożółkłe łamy...   |   RP 1944   | 
 |   artykuły dodane ostatnio   |   postacie   |   miejsca   |   wydarzenia   | 
 opracowania 
 | 

serwis IKP / Skarby Ziemi Proszowskiej / felietony, opracowania / opracowania / Kosynierzy Ziemi Proszowskiej? - mogli być... cz. I
O G Ł O S Z E N I A


Kosynierzy Ziemi Proszowskiej? - mogli być... cz. I

(fot. czasopismo humanistyczne Muzeum Niepodległości w Warszawie)

Proszowice, 29-01-2016

     Mamy słabą pamięć o swoich przodkach. Często nasza wiedza kończy się na znajomości imion i nazwisk babć i dziadków. Niewielu z nas zna dane dotyczące pradziadków, a szczególnie prababć. Nie dbamy o ich pamięć. Nie wiemy nic o ich udziale w okresie I i II wojny światowej, walce z bolszewikami w 1920 roku i w ruchu oporu podczas okupacji niemieckiej. Sporadycznie na naszych cmentarzach zamieszczamy informacje na grobach naszych zmarłych, typu, był żołnierzem Legionów czy partyzantem AK - BCH...

     Te uwagi dotyczą stanu pamięci współcześnie żyjącego pokolenia. Im odleglejsza epoka, tym pamięć rodzinna i środowiska ulega pełniejszemu zatraceniu.

     Okres walki ze szwedzkim "Ptopem", Insurekcja 1794 roku i Powstanie Styczniowe, jest dla naszych rodzin "białą plamą". W naszym regionie, wg. mnie, tylko prawnuki Bartosza Głowackiego (po córkach) mają świadomość o swoim przodku.

telegram patriotyczny, na barwnym blankiecie ozdobionym portretami Kościuszki i Poniatowskiego, MN E 14575
(fot. czasopismo humanistyczne Muzeum Niepodległości w Warszawie)

     W dniu 3 IV 1794 roku, na miejsce zbiórki w Koniuszy, z ówczesnego powiatu proszowskiego (nie proszowickiego!), którego granice wyznaczały, obok Proszowic, Słomniki, Nowe Brzesko, Koszyce, Skalbmierz i Działoszyce, przybyło 2 tysiące kosynierów w wieku od 18-tu do 28-miu lat.

     Imponuje organizacja naboru do tego chłopskiego wojska. W dniu 24 III T.Kościuszko ogłosił się Naczelnikiem Powstania, a już 3 IV dysponował znaczącą liczbą kosynierów, co przy ówczesnych warunkach przemieszczania i przekazu informacji, musi budzić duże uznanie. Jestem przekonany, że akcja werbunkowa podjęta została przez Jana Ślaskiego już w okresie bytności T.Kościuszki w hebdowskim klasztorze. Na pewno kluczową rolę w propagandzie naboru odgrywali proboszczowie parafii powiatu proszowskiego. Oni dysponowali bazą danych dotyczącą rekrutów.

bitwa pod Racławicami 1794, fragment panoramy z Niezwojowic J.Króla
(fot. bitwaraclawicka.pl)

     Był to przede wszystkim spis mieszkańców parafii z 1791 roku. Stanowił jeden z elementów ówczesnej dobrej zmiany, zapoczątkowanej przez Sejm Czteroletni i Konstytucję 3-Maja. Spis został sporządzony wg. schematu, parafia, miejscowość i wykaz zamieszkałych w danym gospodarstwie, z uwzględnieniem wieku.

Uważam, że mający wówczas 15 do 25 lat, mogli stać się w 1794 roku kosynierami uczestniczącymi w bitwie pod Racławicami 4 IV 1794 roku.

     Myślę, że do grona powszechnie znanych, Bartosza Głowackiego i Stanisława Świstackiego (wg. mnie Świstaka), bo pod takim nazwiskiem Katarzyna Świstak z Zakrzowa, zapewne krewna Stanisława, 7 I 1791 roku, zawarła ślub z Bartłomiejem Marynem, dołączą nowe nazwiska.

     Taką próbę podejmę w oparciu o Regestr Ludności Parafii Kollegiaty Szkalmierskiey w Wojewdztwie Krakowskim, Powiecie Proszowskim, przez XX Wikaryuszów tejże Kollegiaty Dnia... grudnia Roku 1791 spisany.

(fot. zbiory autora)

     Ówczesna parafia stanowiła społeczność zamieszkałą w dobrach kolegiaty, mieście i wsiach: Boszczynek, Topola, Szczekarzów, Przybenice, Zakrzów, Kuzki, Baranów, Głuchów, Sielec, Woszczynek, Bełzów, Gunów, Sietejów, Tępoczów i Rosiejów.

W dobrach kolegiaty, scholasterii, 5-ciu kanoniach oraz innych, zamieszkiwało 123 mężczyzn i 132 kobiety. Łącznie 255 osób. Spośród tej grupy, mającymi wówczas 15 do 25 lat byli, synowie zagrodnika, bracia Musiałowie, Paweł - lat 15 i Jakub - lat 24, komornicy, Wojciech Dora - lat 20, Jan Kucia - lat20, Michał Cipiński - lat 19, synowie gospodarzy, Stanisław Łotasiewicz - lat 20, Walenty Jurek - żonaty lat 24 i Piotr Pałucka - lat 20, służący Mateusz? - lat 15, Wojciech? - lat 18, Tomasz Gala - lat19, Jan Radwański - lat 22, Jan Grębosz - lat 20, parobkowie, Andrzej Radoń - lat 20 i Franciszek Koralczyk - lat 24, fornal Szymon Włodarski - lat 19, szkotak Mateusz Rafalski i Wincenty Ziębowski - lat 16, syn dzierżawcy kanonii. Łącznie 20-tu kandydatów na przyszłych uczestników bitwy na polach niedalekich Dziemierzyc, Janowiczek i Racławic.

     Jestem przekonany, że warto podjąć trud przywrócenia do pamięci nazwisk kosynierów. Nasz region, Ziemię Proszowską zapisali złotymi literami w dziejach Ojczyzny. Byli też w znaczącym stopniu naszymi pra, pra, pra pradziadkami...

To powód do dumy...

bitwa pod Racławicami 1794, fragment panoramy z Niezwojowic J.Króla
(fot. bitwaraclawicka.pl)

     By zgłębić dzieje kolegiaty w Skalbmierzu, jednego z najpiękniejszych kościołów w Polsce, należy zapoznać się z paroma określeniami z którymi świątynia funkcjonowała przez wieki.

Kolegiata - Kościół nie będący katedrą, przy którym istniała kapituła, czyli zespół duchownych.
Kapituła - zespół duchownych, kanoników, przy kolegiacie.
Prepozyt - przewodniczący kapituły kanoników kolegiaty. Od łac. prepositus - przełożony.
Scholastyk - łac. scholasticus. od XII do XVIII w. duchowny sprawujący nadzór nad szkołą.
Kustosz - łac. kustos - stróż. Tytuł kanonika kapituły, zarządzającego majątkiem kapitulnym lub proboszcz kolegiaty, nie będący prepozytem.

opracował: Henryk Pomykalski   



idź do góry powrót


 POMOC! - GiM Proszowice  
pomoc w zakupach
OSP p. Wojciech Dzikowski
tel. 515 423 607

drobna pomoc finansowa
GOPS Proszowice
tel. 537-507-659

koordynacja, informacja
UGiM Proszowice
tel. 12 386 41 30 do 13.00
 warto pomyśleć?  
Ból to słabość opuszczająca twoje ciało.
(mądrość ludowa)
kwiecień  10  piątek
kwiecień  11  sobota
kwiecień  12  niedziela
kwiecień  13  poniedziałek
DŁUGOTERMINOWE:
[wystawa]   "Południe Francji w obiektywie Zofii Zalewskiej"
[do 30 kwietnia 2020]    (PiMBP Proszowice)


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ