Dzisiaj jest wtorek, 04 października 2022 r.   (277 dzień roku) ; imieniny: Edwina, Rosławy, Rozalii Ś.Dzień Ochrony Zwierząt    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   kultura-oświata   |   sport   |   społeczeństwo   |   mieszkańcy   |   natura   |   w szerszej perspektywie   |   foto - relacje   | 
 | 
 moim zdaniem 
 |   organizacje, partie...   |   z netu, z życia...   |   inicjatywy, programy, akcje...   |   nasze wybory   | 

serwis IKP / aktywne społeczeństwo ZP / moim zdaniem / Żarna rotacyjne jako domowe młynki zboża
O G Ł O S Z E N I A
Money.pl - Serwis Finansowy nr 1
Kursy walut
NBP 2022-10-03
USD 4,9207 -0,66%
EUR 4,8272 -0,87%
CHF 4,9806 -1,79%
GBP 5,5155 -0,73%
Wspierane przez Money.pl


Żarna rotacyjne jako domowe młynki zboża

(fot. Ilustrowana encyklopedia...)
Dalewice, 16-07-2020

     Bochenek chleba od najdawniejszych dziejów jest podstawowym produktem spożywczym dnia codziennego. Jego zasadniczym składnikiem jest mąka. Na przestrzeni wieków pozyskiwano ją z ziarna zbóż, które trzeba było zmielić. Jednym z takich narzędzi, przy których się ten proces produkcyjny odbywał były domowe żarna. Dawniej nikt mąki nie kupował bo po wsiach sklepów nie było, a kto nie wiózł zboża do młyna, ten sam u siebie mełł zboże na prostych żarnach, składających się z dwóch wielkich kamieni i drążka, który poruszał górny kamień siłą rąk ludzkich.

     Żarna, jedno z najstarszych narzędzi, do wyrobu mąki z ziaren zbóż, powstały w drodze naśladowania pracy ludzkich szczęk które rozdrabniają pokarm. Znane były już epoki kamiennej, którymi rozcierano, znane wówczas rośliny na mąkę by z niej piec placki. Kamienne żarna spoczywały początkowo na ziemi, bez kadłuba opartego na drewnianych dogach i poruszane były ręką człowieka, w pozycji klęczącej lub siedzącej. Lub też złożone z wklęsłego kamienia, gdzie sypano ziarno, i mniejszego - wypukłego którym ziarno ubijano.

(fot. Ilustrowana encyklopedia...)
     Takimi "żarnami" posługiwali się nasi praojcowie, przechodząc z koczowniczego - myśliwskiego trybu życia na osiadły - rolniczy.

     Wraz z dotarciem na nasze ziemie wpływów celtyckich i rzymskich, stopniowo zaczęto używać żaren rotacyjnych, z krótką rączką do obracania kamienia lub z długą żerdzią. Pojawiły się żarna młynowe, które składały się z 2 okrągło obrobionych kamieni pomiędzy które wsypywano ziarno, i przytwierdzonej do górnego kamienia rękojeści, co wprowadzało go w ruch obrotowy. Ten typ mechanizmu utrzymywał się w Polsce aż do czasów powojennych, gdy jeszcze na wsiach królowały strzechy kryte słomą i drewniane domy. Miejscowi rzemieślnicy wprowadzili w obieg żarna poruszane za pomocą korby zamontowane na drewnianej konstrukcji.

     Jedną z ważniejszych części składowych żarna była tzw: parzyca - drewniany lub żelazny regulator ruchu obrotowego kamieni, która, w zależności od ustawienia, dawała różnego rodzaju mąkę.

     Mielenie w żarnach i pieczenie chleba były powszechnym zajęciem kobiet. Trud włożony w pracę przy mieleniu ziarna na mąkę był równoznaczny z szacunkiem dla chleba przez wiele pokoleń, czego nie można powiedzieć o dzisiejszych czasach. Dziś chleb jakże często jest profanowany, zwłaszcza przez tych, którzy nie zaznali w życiu głodu.

Marcin Szwaja   


ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. Ilustrowana encyklopedia powszechna; Kraków 2008
  2. wspomnienia śp. Mariana Popka z Dalewic



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Zawsze jest dobry dzień, kiedy otwierasz szczęśliwe oczy.
(ks. Jan Twardowski)
październik  4  wtorek
październik  5  środa
październik  6  czwartek
październik  7  piątek
DŁUGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ