facebook
Muzeum w Bóbrce - żywy pomnik historii

    Dzisiaj jest niedziela, 20 września 2020 r.   (264 dzień roku) ; imieniny: Eustachego, Faustyny, Renaty    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   |   praca   | 
 |   kultura-oświata   |   sport   |   społeczeństwo   |   mieszkańcy   |   natura   |   w szerszej perspektywie   |   foto - relacje   | 

serwis IKP / w szerszej perspektywie / Muzeum w Bóbrce - żywy pomnik historii
O G Ł O S Z E N I A


Muzeum w Bóbrce - żywy pomnik historii

(fot. Andrzej Powidzki)

Proszowice, 31-01-2019

Bóbrka byłaby jedną z ponad półtora tysiąca podkarpackich wsi, gdyby nie to, że w 1854 roku farmaceuta Ignacy Łukasiewicz został zaproszony przez ziemianina Tytusa Trzecieskiego do niej, miejsca gdzie zauważono naturalne wycieki ropy naftowej, nazywanej w XIX wieku olejem skalnym. To za ich sprawą rozpoczęto drążenie pierwszych kopanek - studni z ropą naftową. W 1855 roku w kopance "Wojciech" natrafiono na duży przepływ oleju skalnego. Następstwem odkrycia było założenie w 1856 roku destylarni oleju skalnego w Ulaszowicach koło Jasła.

     Pionierami przemysłu naftowego, założycielami kopalni w Bóbrce byli: Tytus Trzecieski - ziemianin i inicjator założenia kopalni, który zainwestował wkład pieniężny, Karol Klobassa Zrencki - właściciel wsi, który ofiarował roponośny teren pod kopalnię oraz Ignacy Łukasiewicz - skromny farmaceuta, który objął kierownictwo nad całością, tzn. nad pracami górniczymi i destylacją ropy. W 1861 roku powstała z ich udziałem oficjalna, choć zawarta ustnie spółka naftowa.

wiertnica typu Bitków (fot. Andrzej Powidzki)

     Przedsiębiorstwo świetnie prosperowało, dzięki doskonałej organizacji i nowoczesnych metod wydobycia, bowiem Ignacy Łukasiewicz unowocześniał przedsiębiorstwo, korzystając z fachowych porad ówczesnych autorytetów z dziedziny geologii, górnictwa i wiertnictwa. W doskonaleniu metod wiertniczych, wprowadzono wiercenie udarowe z zastosowaniem nożyc wolnospadowych. Dużym ulepszeniem było zastosowanie napędu maszyny parowej, która w znacznym stopniu wyeliminowała wysiłek ludzki i dała możliwość wiercenia do głębokości 240 m.

     Łukasiewicz zajął się przede wszystkim przeróbką ropy, uzyskując wyjątkowo dobre gatunki nafty, zainteresowali się nimi światowi potentaci w przemyśle naftowym. Miarą znaczenia przedsiębiorstwa może być też udział w wystawie powszechnej w Paryżu w 1867 roku, na której w dziale "Płody surowe" prezentowali m.in. surowy olej skalny oraz produkty destylacji: naftę oczyszczoną, oleje ciężkie i asfalt.

warsztat mechaniczny z 1864 r. (fot. Andrzej Powidzki)

     Kopalnia w Bóbrce przetrwała zawieruchy wojenne by w latach 50. XX wieku ponownie przeżyć odrodzenie, kiedy to na południowym wypukłym fałdzie skalnym, odkryto nowe złoże ropy.

     Dzisiaj turysta może powstałą infrastrukturę kopalnianą z XIX wieku i czasów późniejszych, zobaczyć na własne oczy spacerując alejkami, w otoczeniu przepięknego lasu bobrzeckiego, po terenie czynnej do dzisiaj kopalni ropy naftowej - muzeum. Wydobywanie ropy naftowej jest prowadzone co prawda na małą skalę, ale jest wydobywana i kopalnia pracuje. Ropa jest przekazywana do Rafinerii Nafty w Jedliczu.

     W 1961 roku w celu ochrony reliktów industrializacji i dla ocalenia perły dziedzictwa naftowego, na terenie kopalni założono Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowego im. Ignacego Łukasiewicza.

     Bobrzeckie Muzeum jest specyficzną placówką techniczną, obiektem unikalnym w skali światowej. Na niewielkiej powierzchni około 20 hektarów zgromadzono bardzo dużą ilość eksponatów, będących bogactwem XIX wiecznej wiedzy inżynieryjnej, a także świadectwem stopniowej ewolucji i doskonalenia tejże wiedzy. Kolejne konstrukcje przedstawiają ewolucyjne myśli techniczne, a niekiedy są unikatowymi wynalazkami polskich i zagranicznych wiertników. Muzeum w Bóbrce jest wzbogacone multimedialnymi elementami, które ożywiają statyczną ekspozycję. Zastosowanie multimediów nie jest dominujące w ekspozycji, nadal króluje oryginalny eksponat. Stanowią jedynie uzupełnienie i tło dla lepszego zrozumienia historii przemysłu naftowego.

we wnętrzu warsztatu - hologram (fot. zbiór muzeum)

     Zgodnie z ideą Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy"100. pomników na 100-lecie odzyskania niepodległości" miejsce to znalazło się na liście najcenniejszych polskich zabytków i zostało uznane za pomnik historii. To prestiżowe wyróżnienie potwierdza rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 grudnia 2018 r. (Dz.U.75 z 15 stycznia 2019 r.) W rozporządzeniu zarządzono co następuje:

§1. Uznaje się za pomnik historii "Bóbrka - najstarsza kopalnia ropy naftowej", położona w Bóbrce, w województwie podkarpackim.

§2. Celem ochrony pomnika historii wymienionego w § 1 jest zachowanie, ze względu na wartości historyczne, naukowe, materialne i niematerialne, najstarszej na świecie, nieprzerwanie działającej kopalni pozyskującej ropę naftową w sposób przemysłowy, pochodzącej z czasów narodzin światowego przemysłu naftowego w połowie XIX w. i obrazującej polski wkład w rozwój globalnego przemysłu naftowego.

     Obszar pomnika historii "Bóbrka - najstarsza kopalnia ropy naftowej" obejmuje historycznie ukształtowaną przestrzeń kopalni wraz z zespołem zabytkowych budynków, urządzeń i infrastruktury kopalnianej.

stanowisko pomp i sprężarek (fot. Andrzej Powidzki)

Do najcenniejszych zabytków muzealnych należą obiekty, pochodzące z czasów Ignacego Łukaszewicza:

  • Obelisk ufundowany przez Ignacego Łukasiewicza i odsłonięty 4 listopada 1872 roku. Na którym umieszczone są dwie tablice. Kamienna z napisem: "DLA UTRWALENIA PAMIECI ZAŁOŻONEY KOPALNI OLEYU SKALNEGO WR 1854 IGNACY ŁUKASIEWICZ 4-11-1872" i tablica metalowa z napisem: "Dla utrwalenia pamięci założonej Kopalni Oleju skalnego w Bubrce w r.: 1854 Ignacy Łukasiewicz 4/11 1872". Ignacy Łukasiewicz widząc jak krótki jest okres istnienia kopalń ropy naftowej, stawiając obelisk pragnął w ten sposób przekazać potomności wiedzę o pierwszeństwie polskich naftowców w zakresie wiercenia za ropą i jej eksploatacją. Obelisk jest bardzo ważnym historycznym źródłem dokumentującym rozwój polskiego przemysłu naftowego.
  • Kopanka Franek, wykonana ręcznie około 1860 roku do głębokości 50 metrów, a następnie w latach późniejszych pogłębiona za pomocą wiertnicy ręcznej do głębokości 150 metrów.
  • Kopanka Janina, ręcznie wykopana do głębokości 132 metrów, a następnie pogłębiona wiertnicą ręczną do głębokości 250 metrów, do dziś jest eksploatowana.
  • Kuźnia kopalni z 1856 roku, budynek drewniany wyposażony w 2. paleniska z cegły. Skórzany miech, poruszany ręcznie, służył do podsycania paleniska sprężonym powietrzem. W kuźni znajdują się stare narzędzia kowalskie. Wykonywano w niej drobne detale do pojazdów konnych, narzędzia do wierceń udarowych, narzędzia ratunkowe oraz ostrzono zużyte świdry udarowe. Obecnie kuźnia jest wyposażona w multimedia - słuchowisko obrazujące pracę kowala.
  • Warsztat mechaniczny z 1864 roku, budynek drewniany, znajdują się w nim zabytkowe maszyny, urządzenia i narzędzia, między innymi tokarnia, wiertarka, urządzenie do wytłaczania skórzanych manszetów do pomp wgłębnych. Urządzenia napędzane były siłą rąk ludzkich z przyległej do warsztatu przybudówki, za pośrednictwem centralnego systemu transmisji. Obecnie warsztat jest wyposażony w multimedia obrazujące za pomocą hologramu i słuchowiska dawne prace.
  • Wiertnica ręczna z 1862 roku /zrekonstruowana/, służąca do wiercenia metodą udarową płytkich otworów.
  • Dom Ignacego Łukasiewicza - apteka, laboratorium, salonik. W tym drewnianym budynku z roku 1865 mieściła się administracja kopalni, którą kierował Ignacy Łukasiewicz. Obecnie jest tam ekspozycja XIX wiecznych wnętrz: apteki, laboratorium, saloniku i gabinetu pracy Ignacego Łukasiewicza. Statyczną ekspozycję apteki i laboratorium wzbogacają i ożywiają multimedia, dzięki którym zwiedzający zostają wprowadzeni i przenoszeni wirtualnie w czas funkcjonowania XIX wiecznej apteki i laboratorium, gdzie centralnymi postaciami są hologramy prowizora - pomocnika aptekarza oraz manekin multimedialny Ignacego Łukasiewicza. W XIX wiecznej aptece jesteśmy świadkami i obserwatorami pracy prowizora, którego postać wyświetlana jest na specjalnej przeźroczystej folii holograficznej. Interaktywne słuchowisko oraz specjalne kompozycje zapachowe, imitujące aromaty starej apteki pozwalają wczuć się nam w klimat i atmosferę pracy Ignacego Łukasiewicza. Natomiast manekin multimedialny stanowi element laboratorium, w którym jesteśmy obserwatorami destylacji ropy naftowej. Łukasiewicz opowiada o swojej pracy i dalszych planach związanych z kopalnią w Bóbrce. Jesteśmy świadkami niebezpiecznych doświadczeń, które kończą się spektakularnym wybuchem. Specjalnie przygotowane widowisko i słuchowisko, wizualizacja postaci i wnętrz, dźwięk pracujących urządzeń oraz charakterystyczny zapach pozwalają się nam przenieś do epoki Ignacego Łukasiewicza. W budynku także zgromadzono dużą kolekcję lamp naftowych, fotografii oraz zorganizowana jest ekspozycja geologiczna.
     Wśród zabytków muzealnych w Bóbrce znajduje się także wiele innych ciekawych obiektów i urządzeń, które były niezbędne przy wydobywaniu cennego surowca jakim jest naturalna ropa naftowa, a które warto zobaczyć.

gabinet Łukasiewicza (fot. Andrzej Powidzki)

     Najbardziej widowiskową i medialną jest sala gazownicza w pawilonie wystawowym. Celem ekspozycji jest w prosty i przystępny sposób pokazanie całego procesu wykorzystania gazu ziemnego od momentu rozpoczęcia badań geofizycznych, geologicznych, poszukiwań, wydobycia, po dystrybucję i odbiór celowy. Ogromna, okrągła sala podzielona jest na sześć boksów tematycznych: Geologia, Poszukiwania, Wydobycie, Gazownictwo, Magazynowanie, Odbiór. Dzięki wykorzystaniu techniki multimedialnej stworzono wystawę, która w jasny i przejrzysty sposób przedstawia drogę gazu ze złoża do naszych domów.

     Muzeum można zwiedzać indywidualnie bez limitu czasowego, a także pod opieką przewodnika. Przygotowane są trzy trasy turystyczne, umożliwiające wybór najlepszego sposobu poznania najstarszej w świecie kopalni ropy naftowej. Dla wybierających się z przewodnikiem najdłuższą trasą nr 3. (ok. 4h), konieczna jest rezerwacja z tygodniowym wyprzedzeniem.

Dom Łukasiewicza - galeria lamp (fot. Andrzej Powidzki)

***

     W marcu 1853 roku pierwsza lampa naftowa oświetliła witrynę apteki "Pod Złotą Gwiazdą" we Lwowie, a 31 lipca 1853 roku lampami naftowymi oświetlono salę operacyjną we lwowskim Szpitalu Powszechnym, w której przeprowadzono operację, ratującą życie pacjenta. Był to doniosły moment w dziejach cywilizacji, inicjujący "gorączkę naftową". Data 31 lipca 1853 roku zapisała się na kartach historii jako symboliczna narodzin przemysłu naftowego.

Opracowanie: Andrzej Powidzki   


fot. Andrzej Powidzki
zdjęcia 27-04-2018   publikacja: 31-01-2019


ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. pl.wikipedia.org
  2. bobrka.pl



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Zawsze jest dobry dzień, kiedy otwierasz szczęśliwe oczy.
(ks. Jan Twardowski)
wrzesień  20  niedziela
wrzesień  21  poniedziałek
wrzesień  22  wtorek
wrzesień  23  środa
[17.00]   (Wieliczka)
spotkanie - "Niezwykła droga do Wieliczki sześciu górników z Miśni czyli przyjrzyjmy się pierwszorzędnym rzeźbom w porcelanie"
DŁUGOTERMINOWE:


PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ