Koza domowa, nie taka "głupia"

(fot. nadesłane przez autora)
Dalewice, 8-08-2019

     Stare, ludowe porzekadło, określające poziom intelektu człowieka brzmi: Wysoki jak brzoza, głupi jak koza. Niby się to rymuje, ale... Koza nie jest wybredna, w swoim jadłospisie, ma też gałązki lub korę brzozy. I jest to ciekawe otaczającego ją świata zwierzę... Chyba każdy z nas zna popularną bajkę o Koziołku-Matołku. Który wędrował do Pacanowa a na drodze miał wiele interesujących przygód...

     Obok psa jest najstarszym zwierzęciem domowym na terenach lesistych. Ssak z rodziny krętorogich. Z języka łacińskiego Capra aegagrus f.hircus. Jej udomowienie nastąpiło najprawdopodobniej między 10 000-9 000 lat temu w południowo-zachodniej Azji, w Palestynie. Posiada najwyższą temperaturę ciała wśród ssaków, wynoszącą: 40,7 stopni C (człowiek ma temp. stałą 36.6 stopni).

     Samiec zwany capem, waży do 100 kg, przy wzroście 75 cm. Posiada sierść o barwie białej, brązowej, czarnej, szarej lub łaciatej. Zdobią go rogi szablaste lub śrubowato-skręcone. Istnieją też rasy bezrogie. Koza żywi się roślinnością zieloną oraz liśćmi i gałązkami drzew i krzewów. Ciąża trwa do 5 miesięcy i w miocie może być od dwóch do czterech koźląt.

     Najważniejsze, współczesne rasy to wysokomleczne: bezroga szwajcarska, która daje od 600 do 1000 litrów mleka rocznie od sztuki. Oraz angorska i kaszmirska, te które produkują dużo, wysokowartościowej wełny: Hodowane są na terenach południowo-wschodniej Europy, Azji Mniejszej, południowej Afryce i USA. Skóry koźląt stanowią cenny surowiec w przemyśle garbarskim. Natomiast skóry z sierścią pozyskiwane z kóz chińskich, służą do wyrobu futer.

     Koza wpisała się też w projekt: "Ochrona cennych siedlisk przyrodniczych na Ponidziu" - wyprowadzono kontrolowany wypas kóz i owiec. To dzięki rozcieraniu, spulchnianiu i wzruszaniu racicami wierzchniej warstwy gleby poprawiają jej strukturę. Likwidują również trawiasty wojłok, który uniemożliwia kiełkowanie nasion. Dzięki zgryzaniu traw oraz siewek drzew i krzewów, a także przenoszeniu nasion na runie i w żołądkach przyczyniają się do zachowania odpowiedniej struktury gatunkowej roślinności.

     To zwierzę, odpowiednio traktowane przez gospodarza, odpłaca się zdrowym mlekiem, posiadającym cenne walory odżywcze i witaminowe, szczególnie dla małych dzieci.

     Największą sławę osiągnął filmowy koziołek matołek. Postać bajkowa i animowana, który wędrował do Pacanowa pod Sandomierzem. To właśnie tam, choć nie podkuł swoich kopyt, spotykamy jego pamiątki. W tym miasteczku, mieści się Europejskie Centrum Bajek pod patronatem tegoż "bohatera" z białą bródką i torbą na kiju. Jak widać te przedstawicielki rolniczej fauny, mają swojego bohatera wieczornej dobranocki, pojawiającego się w ekranach naszych telewizorów.

(fot. nadesłane przez autora)


Marcin Szwaja   

ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA:
  1. Aleksander Rajski; Zoologia tom 2; Państwowe Wydawnictwa Naukowe; Warszawa 1984
  2. J.Karpowicz, A.Święcicki; Chów zwierząt gospodarskich; Warszawa 1956

  3. life.pk.kielce.pl

Artykuł pochodzi ze strony: Internetowego Kuriera Proszowskiego
Zapraszamy: http://www.24ikp.pl/serwis/natura/20190808koza/art.php