facebook
Św. Mikołaj, Dziadek Mróz czy święty mikołaj? Wybór należy do Ciebie!

    Dzisiaj jest wtorek, 28 stycznia 2020 r.   (28 dzień roku) ; imieniny: Agnieszki, Kariny, Lesława    
 |   serwis   |   wydarzenia   |   informacje   |   skarby Ziemi Proszowskiej   |   Redakcja   |   tv.24ikp.pl   |   działy autorskie   | 
 |   M.Fatyga   |   p.zrzęda   |   A.Powidzki   |   H.Pomykalski   |   Z.Grzyb   |   Z.Kuliś - Franek II...   |   W.Nowiński - wrześniowe...  |   M.Prüffer - paragrafy...   | 

serwis IKP / działy autorskie / o godce... (Z.Grzyb) / Św. Mikołaj, Dziadek Mróz czy święty mikołaj? Wybór należy do Ciebie!
O G Ł O S Z E N I A


Św. Mikołaj, Dziadek Mróz czy święty mikołaj? Wybór należy do Ciebie!

(fot. zbiory autora)

Proszowice, 6-12-2019

Bp. Mikołaj z Miry, Święty Mikołaj (łac. Sanctus Nicolaus), znany również jako Mikołaj z Bari jest świętym katolickim i prawosławnym. Najstarsze przekazy o nim pochodzą z VI wieku. Według średniowiecznej hagiografii żył na przełomie III i IV wieku, był biskupem Miry w Licji (obecnie miasto Demre w Turcji), wsławił się cudami oraz pomocą biednym i potrzebującym.

     Przez wieki był jednym z najbardziej czczonych świętych na Zachodzie i Wschodzie. Ze względu na przypisywane mu uczynki (m.in. cały majątek rozdał biednym), został pierwowzorem postaci rozdającej prezenty dzieciom. Przedstawiany jest jako starzec z okazałą brodą, w infule i z pastorałem, z workiem prezentów i pękiem rózg w ręce.

     6 grudnia jest rocznica Jego śmierci, dlatego w tym dniu grzecznym dzieciom przynosi prezenty (zwykle słodycze), a niegrzecznym (na ostrzeżenie) rózgę. A kto zatem w Polsce roznosi prezenty na Boże Narodzenie? W Wielkopolsce, na Kujawach, na Pałukach, na Kaszubach i na Pomorzu Zachodnim prezenty na Boże Narodzenie tradycyjnie przynosi Gwiazdor. W Małopolsce i na Ślasku Cieszyńskim prezenty pod choinką zostawia Aniołek. Na Górnym Śląsku (podobnie jak w Czechach) prezenty na Boże Narodzenie przynosi Dzieciątko, utożsamiane z postacią Nowonarodzonego Jezusa. Na Dolnym Śląsku prezenty w Boże Narodzenie przynosi Gwiazdka. A mieszkańcom Płaskowyżu Tarnogrodzkiego natomiast na Boże Narodzenie prezenty przynoszą krasnoludki.

Dziadek Mróz (ros. Дeд Mopoз) w pierwotnej postaci we wschodniosłowiańskim folklorze przedstawiany był jako nikczemny i okrutny czarnoksiężnik, podobny do starych słowiańskich bogów: "Pozwizda" - boga wiatru i pogody, "Zimnika" - boga zimy i "Korochuna" - boga podziemnego świata. Według legendy, Dziadek Mróz lubił zamrażać ludzi i porywać dzieci, które wsadzał do swojego olbrzymiego worka. Rodzice, żeby je odzyskać, musieli dawać mu w zamian prezenty. Pod wpływem popularności Świętego Mikołaja jego postać została ocieplona.

     W okresie istnienia Związku Radzieckiego spopularyzowany był jako świecki odpowiednik Świętego Mikołaja, z którym czasem bywa mylony. W okresie PRL były próby, ale bezskuteczne wprowadzenia go do polskiej tradycji. Dziadek Mróz pojawia się na Nowy Rok, żeby wręczać dzieciom prezenty. Jego wnuczką jest Śnieżynka. W czasach stalinowskich Dziadek Mróz, Śnieżynka oraz Nowy Roczek pojawiali się w typowo komunistycznych szopkach bożonarodzeniowych oraz przedstawieniach, w których odgrywali role podobne do Świętej Rodziny.

     Również w okresie radzieckiej dominacji w Europie Środkowo-Wschodniej, Dziadek Mróz przeniknął też do tradycji wielu narodów, zastępując Św. Mikołaja. Po rozpadzie ZSRR są usiłowania w tych narodach, aby jednak przywrócić tradycyjnego Świetego. Święty mikołaj (krasnal wykreowany przez marketingowców Coca Coli w 1930-31 roku). Jest to postać z białą brodą ubrana w czerwony strój, która wedle różnych legend i baśni w okresie świąt Bożego Narodzenia rozwozi dzieciom prezenty saniami ciągniętymi przez zaprzęg reniferów. Według różnych wersji zamieszkuje wraz z grupą elfów Laponię lub biegun północny. Postać św. Mikołaja popularyzował także amerykański karykaturzysta, Thomas Nast, który 1 stycznia 1881 w Harper's Weekly opublikował ilustrację, na której św. Mikołaj rozdaje prezenty żołnierzom biorącym udział w wojnie secesyjnej. Jest to prawdopodobnie pierwsze przedstawienie świeckiego Mikołaja - krasnala z charakterystyczną, elfią czapką pozbawionego atrybutów religijnych czyli biskupiej mitry i pastorału.

     Obecny wizerunek mikołaja, którego autorem jest amerykański artysta Fred Mizen, postaci w czerwonym płaszczu i elfiej czerwonej czapce został spopularyzowany w 1930 roku przez koncern Coca-Cola w reklamie napoju. Dzięki sprawnej promocji i masowej reklamie praktycznie zastąpił on w powszechnej świadomości tradycyjny wizerunek świętego Mikołaja, biskupa Miry. Rok później nowy wizerunek św. Mikołaja przygotował, także na zlecenie Coca-Coli, Haddon Sundblom.

     Najbardziej charakterystyczny element stroju świętego Mikołaja - czerwona czapka z białym pomponem, stała się jednym z komercyjnych symboli świąt Bożego Narodzenia. Współcześnie, ze względów komercyjnych, wizerunek postaci nazywanej św. mikołajem jest używany przez handlowców już od początku listopada, a okres wręczania prezentów rozciągnął się od imienin Mikołaja do Nowego Roku. Jako postać reklamowa św. Mikołaj jest popularny w okresie świątecznym także w krajach Azji, dokąd trafił z USA. Towarzyszy kończącym rok handlowym promocjom nawet w Chinach, gdzie jest znany jako Staruszek Bożonarodzeniowy (Shéngdán lăorén).

W naszym kraju, 5 maja 2004, Rada Języka Polskiego zaleciła, że pomimo iż nazwę imienia (Mikołaj) lub świętego (św. Mikołaj) piszemy wielką literą, to w znaczeniu postaci krasnala przynoszącego prezenty w okresie Bożego Narodzenia należy ją pisać małą literą: święty mikołaj (np. Tata przebrał się za świętego mikołaja). Również małą literą pisze się nazwę obrzędu, jakim są mikołajki.

Zatem, która tradycja jest ci bliższa: Świętego Mikołaja, biskupa Miry, Dziadka Mroza, czy krasnala coca coli, jako świętego mikołaja? Wybór należy do Ciebie!

na podstawie materiałów dostępnych w domenach publicznych netu: Zbigniew Grzyb   



idź do góry powrót


 warto pomyśleć?  
Uśmiech to krzywizna, która wszystko prostuje.
(Phyllis Diller)
styczeń  28  wtorek
[11.00]   (Koniusza, Łyszkowice)
76. rocznica egzekucji w Łyszkowicach
[17.00-19.00]   (Proszowice)
Bezpłatne zajęcia feryjne Ju-Jitsu
[18.00]   (Kraków)
Mięsożerca. Wróg numer jeden - spotkanie w KKW
[...]   (Proszowice)
"Zimowy przystanek pomysłów" - ferie w Proszowicach
styczeń  29  środa
[...]   (Proszowice)
"Zimowy przystanek pomysłów" - ferie w Proszowicach
styczeń  30  czwartek
[17.00-19.00]   (Proszowice)
Bezpłatne zajęcia feryjne Ju-Jitsu
[...]   (Proszowice)
"Zimowy przystanek pomysłów" - ferie w Proszowicach
styczeń  31  piątek
[...]   (Proszowice)
"Zimowy przystanek pomysłów" - ferie w Proszowicach
DŁUGOTERMINOWE:
[wystawa]   "Czescy i czechosłowaccy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej"
[do 31 stycznia 2020]    (PiMBP Proszowice)
PRZYJACIELE  Internetowego Kuriera Proszowskiego
strona redakcyjna
regulamin serwisu
zespół IKP
dziennikarstwo obywatelskie
legitymacje prasowe
wiadomości redakcyjne
logotypy
patronat medialny
archiwum
reklama w IKP
hierarchia
parametry
miejsce prezentacji
ceny
przyjaciele
copyright © 2016-... Internetowy Kurier Proszowski; 2001-2016 Internetowy Kurier Proszowicki
Nr rejestru prasowego 47/01; Sąd Okręgowy w Krakowie 28 maja 2001
Nr rejestru prasowego 253/16; Sąd Okręgowy w Krakowie 22 listopada 2016

KONTAKT Z REDAKCJĄ
KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ         KONTAKT Z REDAKCJĄ